فیبریلاسیون دهلیزی

فیبریلاسیون دهلیزی (AF) نوعی ریتم غیرطبیعی ضربان قلب است که نامنظم و اکثراً بسیار سریع است. این اختلال ممکن است به تشکیل لخته در قلب و ایجاد بیماری‌هایی مثل سکته مغزی، نارسایی قلبی و … منجر شود.

ضربان قلب به‌صورت طبیعی از گره سینوسی-دهلیزی شروع و ابتدا به دهلیزها و سپس به بطن‌ها منتقل می‌شود که باعث انقباض طبیعی قلب می‌شود. در این فرایند، ابتدا دهلیزها و سپس بطن‌ها به‌طور هماهنگ و منظم منقبض می‌شوند و خون از هر قسمت به قسمت بعدی منتقل می‌شود.

اما در این بیماری، عملکرد گره سینوسی-دهلیزی مختل می‌شود و تحریک الکتریکی در نقاط مختلف دهلیزها ایجاد می‌شود. این امر موجب از بین رفتن انقباض مؤثر دهلیزها می‌شود و در نتیجه احتمال ایجاد لخته در خون و ضربان نامنظم قلب افزایش می‌یابد.

فیبریلاسیون دهلیزی در بسیاری از موارد بی‌علامت است، اما ممکن است علائم زیر را به‌دنبال داشته باشد:

  • ضربان قلب نامنظم یا نبض نامنظم
  • تپش قلب
  • درد یا سنگینی قفسه سینه
  • سرگیجه
  • احساس سبکی سر
  • ضعف و خستگی
  • تنگی نفس
  • سن: به‌طورکلی احتمال ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی با افزایش سن بیشتر می‌شود.
  • جنسیت مذکر
  • سابقه‌ خانوادگی
  • مصرف کافئین، دخانیات و بعضی از مواد مخدر
  • مصرف زیاد الکل
  • چاقی
  • بیماری‌های قلبی (مانند بیماری عروق کرونری، بیماری دریچه قلبی، بیماری قلبی مادرزادی و …) یا جراحی قلب
  • فشارخون بالا
  • دیابت
  • بیماری مزمن کلیوی
  • پرکاری تیروئید
  • آپنه خواب (انسداد راه‌های تنفسی هنگام خواب)

سبک زندگی سالم و رعایت موارد زیر ریسک ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی را کاهش می‌دهد:

  • کنترل مناسب فشارخون، چربی خون و دیابت (درصورت ابتلا)
  • اجتناب از مصرف سیگار و دخانیات
  • پایبندی به رژیم غذایی حاوی مقادیر اندک نمک و چربی‌های اشباع‌شده
  • ورزش: روزانه حداقل 30 دقیقه در بیشتر روزهای هفته
  • خواب کافی: 7 تا 9 ساعت
  • حفظ وزن مناسب
  • مدیریت استرس

این بیماری توسط متخصص قلب و عروق و با گرفتن شرح‌حال، معاینه بالینی و آزمایش‌های زیر تشخیص داده می‌شود:

  • نوار قلب
  • اکوکاردیوگرافی
  • عکس قفسه سینه
  • آزمایش خون
  • تست استرس ورزش

هدف درمان، کنترل ضربان قلب و پیشگیری از تشکیل لخته است.

انتخاب روش درمان به مواردی مانند طول مدت ابتلا به بیماری، شرایط زمینه‌ای هر فرد، علائم بیماری و علت زمینه‌ای ایجاد بیماری بستگی دارد.

روش‌های درمانی شامل موارد زیر است:

  1. دارودرمانی: شامل داروهایی که برای کنترل ضربان قلب استفاده می‌شوند؛ مانند متوپرولول، کارودیلول، آملودیپین، دیگوکسین و داروهای ضدانعقاد، مانند آپیکسابان، ریواروکسابان، دابیگاتران، وارفارین و …
  2. کاردیوورژن: استفاده از دارو یا جریان الکتریکی به‌منظور بازگرداندن ریتم طبیعی قلب
  3. آنژیوگرافی یا جراحی

همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، بهبود سبک زندگی و رعایت موارد زیر در پیشگیری از بروز این اختلال و همچنین کنترل آن مؤثر است:

  • مصرف غذاهای سالم شامل سبزیجات، میوه‌ها و کاهش مصرف شکر، نمک و غذاهای پرچرب
  • فعالیت فیزیکی منظم: 30 تا 60 دقیقه در بیشتر روزهای هفته
  • کنترل وزن مناسب
  • اجتناب از مصرف سیگار و سایر دخانیات
  • کاهش مصرف الکل
  • کنترل فشارخون
  • داشتن خواب مناسب: 7 تا 9 ساعت