در روزهای پریود، بیشتر نگاهها به دردهای پایین شکم و کمر است، اما یکی از دردهای پنهان و آزاردهندهای که بسیاری از زنان تجربه میکنند، پا درد در پریود است؛ دردی که ممکن است از احساس سنگینی در رانها شروع شود و گاهی به گرفتگیهای شبانهی عضلات ساق برسد. این درد میتواند خواب، کار و تمرکز را مختل کند، اما خوشبختانه روشهای ساده و مؤثری برای کاهش سریع آن نیز وجود دارد.
در ارکیدلایف، همیشه دربارهی همین تجربههای واقعی بدن صحبت میکنیم؛ مسائلی که شاید کوچک به نظر برسند اما زندگی روزمره را تحتتأثیر قرار میدهند. در ادامه توضیح خواهیم داد که چرا در دوران قاعدگی پاها میگیرند، چه کارهایی میتوان برای آرام کردنشان انجام داد و چه زمانی لازم است درد را جدیتر گرفت.
پا درد در پریود یعنی چه؟
پا درد در پریود فقط یک درد عضلانی ساده نیست. در واقع در بسیاری از زنان، منشأ این درد رحم و انقباضهای آن است، اما مغز این درد را در نواحی دیگری مثل ران، زانو یا ساق پا احساس میکند. در پزشکی به این حالت درد ارجاعی میگویند؛ یعنی جایی از بدن آسیب میبیند، ولی درد در نقطهی دیگری حس میشود. به همین دلیل ممکن است بدون هیچ التهاب یا گرفتگی مشخص در خودِ پا، احساس تیرکشیدن یا سنگینی داشته باشید.
البته در برخی زنان، گرفتگی واقعی عضلات پا هم در روزهای پریود رخ میدهد؛ مخصوصاً شبها یا بعد از نشستن طولانی. در چنین شرایطی عضلهی ساق یا ران سفت میشود و درد شدیدی ایجاد میکند که چند ثانیه تا چند دقیقه طول میکشد.
چرا پا در دوران پریود میگیرد؟
پا درد در پریود از راههای مختلفی بهوجود میآید. گاهی منشأ آن در خود عضله است و گاهی از تغییرات هورمونی و انقباضهای رحم میآید. در بعضی زنان هر دو عامل با هم نقش دارند. برای همین است که شاید یک نفر فقط احساس سنگینی و خستگی در پاها داشته باشد و دیگری دچار گرفتگیهای شدید شبانه شود. شناخت علت، قدم اول در آرام کردن درد است. در ادامه، مهمترین دلایل را با جزئیات بررسی میکنیم.
پروستاگلاندینها و درد ارجاعی
در آغاز پریود، رحم برای دفع لایهی داخلی خودش منقبض میشود. این انقباضها با کمک موادی به نام «پروستاگلاندینها» انجام میشود. هرچه مقدار این مواد بیشتر باشد، انقباضها شدیدتر و دردناکتر خواهند بود. پروستاگلاندین زیاد موجب کاهش موقت جریان خون رحم و تحریک اعصاب اطراف لگن میشود. این التهاب و تحریک میتواند روی شاخههای عصبی مشترک در لگن (که به پاها عصبدهی میکنند) اثر بگذارد و مغز آن را به شکل درد در پا، باسن یا ران ترجمه کند. به همین دلیل است که خیلی از زنان میگویند: درد پریود زده به پاهایم.
تغییر جریان خون و احتباس مایع
تغییرات هورمونی در طول چرخه قاعدگی میتواند روی سیستم گردش خون و مایعات بدن اثر بگذارد. باقیماندن اثرات هورمونیِ قبل از قاعدگی، ممکن است باعث شود بازگشت خون از پا به سمت قلب کمی کندتر انجام شود. نتیجه، احساس خستگی، سنگینی و گاهی ورم خفیف در پاهاست. از طرف دیگر، بدن در این دوران تمایل به نگهداشتن آب دارد (احتباس مایع). این افزایش حجم مایع در بافتها باعث احساس فشار و سنگینی بیشتر شده و میتواند احساس ناراحتی و گرفتگی در عضلات پا را تشدید کند.
خستگی عضلات و کمبود مواد معدنی
وقتی بدن درگیر درد و بیحالی پریود است، معمولاً تحرک کمتر میشود. عضلات پا که مدتی بیحرکت ماندهاند، سریعتر خسته میشوند و در صورت کمبود منیزیم، پتاسیم یا کلسیم دچار انقباض ناگهانی خواهند شد. کمآبی بدن نیز از دلایل شناختهشدهی گرفتگی عضله است؛ مسئلهای که در دوران قاعدگی بهدلیل تعریق یا کم نوشیدن آب ممکن است تشدید شود.
چه زمانی پا درد در پریود نگرانکننده است؟
در بیشتر موارد این درد طبیعی است، اما اگر درد:
- فقط در یک پا باشد و با ورم، گرمی و قرمزی پوست همراه شود،
- همراه با گزگز شدید، بیحسی یا ضعف حرکتی باشد،
باید حتماً با پزشک مشورت کنید. چنین نشانههایی میتواند هشداری برای مشکلات جدیتر عروقی (مثل (DVT یا بیماریهایی نظیر اندومتریوز باشد که نیاز به بررسی دقیق پزشکی دارد.
درمان سریع پا درد در پریود و گرفتگی عضلات
در این بخش سراغ روشهایی میرویم که هم علمیاند و هم اثرشان سریعتر حس میشود.
۱. استفاده از داروهای ضدالتهاب در زمان مناسب
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن، خط اول درمان درد قاعدگیاند. اگر طبق نظر پزشک از یکی دو روز قبل از شروع پریود مصرف شوند، سطح تولید پروستاگلاندین را کنترل کرده و درد رحم و درد ارجاعی پا را با هم کاهش میدهند. این داروها البته باید با احتیاط مصرف شوند؛ در افرادی که مشکل معده، کلیه یا فشار خون دارند، حتماً نظر پزشک لازم است.
۲. گرمای موضعی
یکی از قدیمیترین اما علمیترین روشها برای کاهش درد پا در پریودی، گرما است. گرمای ملایم موجب افزایش جریان خون، شل شدن عضلات و کاهش سیگنالهای درد میشود. اگر گرفتگی پا دارید، یک کیسه آب گرم یا پچ حرارتی روی ران یا ساق بگذارید و چند دقیقه در همان حالت بمانید. دمای ثابت و ملایم (حدود ۴۰ درجه) برای ۲۰ تا ۳۰ دقیقه معمولاً مؤثر است. گرما را میتوان با حرکت ملایم ترکیب کرد؛ مثلاً قبل از خواب پاها را کمی کشش دهید و بعد پچ حرارتی بگذارید تا عضله هم شل شود هم گرم.
۳. کشش و حرکت ملایم عضلات پا
وقتی بدن درد دارد، طبیعی است که تمایل به استراحت بیشتر شود، اما نشستن طولانی و بیحرکت ماندن، گردش خون را کند کرده و احتمال گرفتگی را افزایش میدهد. چند حرکت ساده مثل بالا آوردن پا در حالت درازکش، کشش همسترینگ یا چرخش مچ پا میتواند در عرض چند دقیقه درد را آرام کند. ورزش منظم در طول ماه نیز ثابت کرده که شدت درد پریود را کاهش میدهد.
۴. ماساژ و محصولات موضعی ضد درد
وقتی عضله سفت و گرفته است، ماساژ ملایم میتواند گردش خون را بهبود دهد و تنش عضله را کاهش دهد. اگر از محصولات موضعی گرمکننده استفاده شود، اثر ماساژ بیشتر میشود. در سالهای اخیر، رولهای موضعی مخصوص دوران قاعدگی معرفی شدهاند که با ترکیبات گیاهی و بدون نیاز به داروی خوراکی، به تسکین موضعی کمک میکنند. یکی از این محصولات، رول پیاماس کنورت است.
رول پیاماس کنورت (Canvert PMS Roll-On) رول پیاماس کنورت یکی از محصولاتی است که توسط شرکت آلاشت فارمد تولید میشود. این رول برای کمک به تسکین دردهای مرتبط با سندرم پیش از قاعدگی و دورهی قاعدگی طراحی و عرضه شده است. فرمولاسیون آن ترکیبی از کانابیدیول (CBD)، روغن ریشهی زنجبیل، اسطوخودوس و وانیلیل بوتیل اتر است. این ترکیبات با ایجاد اثر گرمکنندگی و آرامبخشی موضعی، به کاهش احساس گرفتگی در ناحیه شکم و عضلات کمک میکنند. هرچند این محصول معمولاً برای استفاده روی پایین شکم و کمر توصیه میشود، اما در روزهایی که گرفتگی عضلات پا در پریود هم آزاردهنده است، میتوان مقدار کمی از رول را روی رانها یا ساق پا استفاده کرد. حس گرمای تدریجی آن جریان خون سطحی را بهتر میکند و در چند دقیقه از شدت کلافگی و درد میکاهد، بدون آنکه نیاز به شستوشو داشته باشد.
۵. منیزیم، آب و تغذیهی مناسب
منیزیم یکی از مواد معدنی کلیدی برای عملکرد صحیح عضله است که کمبود آن ممکن است موجب کرامپهای شبانه شود. خوردن خوراکیهایی مثل بادام، عدس، اسفناج، آووکادو و شکلات تلخ در روزهای قبل از پریود کمککننده خواهد بود. همچنین نوشیدن آب کافی در طول روز و کاهش مصرف نمک میتواند از احتباس شدید مایع و احساس سنگینی عضله جلوگیری کند.
۶. تنظیم وضعیت بدن
در دوران پریود، پاها را برای چند دقیقه بالا بیاورید تا خون راحتتر به سمت قلب برگردد. نشستن طولانی با پاهای آویزان یا روی هم انداختن پاها گردش خون را مختل میکند و گرفتگی را بیشتر میکند. اگر کارتان پشت میز است، هر ساعت چند قدم راه بروید یا مچ پا را چند بار بچرخانید.
پیشگیری از پا درد در هر پریود
اگر هر ماه پا درد در پریود را تجربه میکنید، بهتر است چند تغییر ساده را به سبک زندگیتان اضافه کنید:
- فعال بمانید: ورزش منظم در طول ماه، حتی سه نوبت پیادهروی ۳۰ دقیقهای در هفته، میتواند درد قاعدگی را کم کند.
- خواب کافی و منظم داشته باشید: کمخوابی و استرس میتواند آستانه تحمل درد را پایین بیاورد.
- استرس را کاهش دهید: تنفس عمیق، مدیتیشن یا حتی چند دقیقه استراحت بدون تلفن همراه میتواند به آرامش سیستم عصبی کمک کند.
- در صورت درد غیرطبیعی، پزشک را ببینید: اگر درد فقط در یک پا رخ میدهد یا با علائم شدید و ورم ناگهانی همراه است، احتمال مشکلات عروقی یا اندومتریوز مطرح میشود و بررسی تخصصی لازم است.
جمعبندی
گرفتگی عضلات پا در دوران پریود پدیدهای شایع و در بیشتر موارد بیخطر است. این درد معمولاً از ترکیب انقباضهای رحم، تغییرات هورمونی و خستگی عضلات پا بهوجود میآید. برای کاهش سریع آن نیز میتوان از چند روش ساده استفاده کرد: گرمای موضعی، حرکات کششی، نوشیدن آب کافی و در صورت نیاز، مصرف داروهای ضدالتهاب. استفاده از محصولات موضعی گرمکننده مانند رول پیاماس کنورت نیز میتواند در چند دقیقه حس آرامش و سبکی در عضلات ایجاد کند.