بعضی روزها قبل از پریود، انگار صبر آدم کمتر میشود. یک حرف ساده میتواند اشک را درآورد یا یک مشکل کوچک، بزرگ به نظر برسد. اگر این حالتها چند روز پیش میآید و با شروع خونریزی آرام میشود، احتمالاً همان تجربه رایج پیش از قاعدگی است. اما اگر هر ماه چند روز از کار و زندگی میافتید، رابطهها به هم میریزد یا خودتان از رفتار و احساساتتان میترسید، بهتر است به این موضوع جدیتر نگاه کنید. در این مطلب تفاوت PMS و PMDD را توضیح میدهیم و درمانهای رایج و روشهای کمخطر برای بهتر شدن را مرور میکنیم.
PMS چیست؟
PMS یا سندرم پیش از قاعدگی، مجموعهای از علائم جسمی و روانی است که معمولاً در روزهای نزدیک به پریود دیده میشود و بعد از شروع خونریزی کم میشود. چند نشانه رایج عبارتاند از:
- نفخ و احساس سنگینی
- حساسیت پستانها
- سردرد یا بدندرد
- خستگی و بههمریختن خواب
- هوس غذایی و تغییر اشتها
- زودرنجی یا غمگینی خفیف
PMS خیلی شایع است و طبق برخی گزارشها تا حدود ۷۵ درصد افرادِ دارای قاعدگی، در روزهای نزدیک پریود یکسری علائم خفیف را تجربه میکنند.
PMDD چیست؟
PMDD یا اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی همان الگوی زمانی را دارد، اما شدت علائم روانی در آن بالاتر است. در PMDD ممکن است افسردگی، اضطراب، خشم و تحریکپذیری آنقدر شدید شود که کار، درس، خانه و روابط آسیب ببیند. PMDD از PMS نادرتر است و طبق آمارهای موجود، حدود ۲ تا ۸ درصد افرادِ دارای قاعدگی را تحت تأثیر قرار میدهد.
تفاوت PMS و PMDD چیست؟
خیلی وقتها علائم قبل از پریود شبیه هم است و همین باعث سردرگمی میشود. معیار اصلی این است که ببینیم این علائم چقدر شدیدند و چقدر زندگی روزمره را بههم میریزند. در ادامه، فرق PMS و PMDD را در سه معیار واضح توضیح میدهیم:
۱. شدت تغییرات خلقی در PMS ممکن است چند روز زودرنجتر یا غمگینتر شوید، اما معمولاً قابل کنترل است. در PMDD این تغییرات شدیدتر میشود، ممکن است عصبانیت، اضطراب یا غم آنقدر بالا برود که خودتان هم از واکنشهایتان تعجب کنید.
۲. اثر روی کار و رابطهها در PMS بیشتر افراد کارهای روزانه را انجام میدهند، حتی اگر سخت باشد. در PMDD علائم میتواند کار، درس، رسیدگی به خانه یا ارتباط با دیگران را مختل کند، یعنی چند روز از ماه عملاً کیفیت زندگی پایین میآید.
۳. الگوی زمانی و تکرار در هر دو حالت علائم قبل از پریود شروع میشود، اما زمانبندی معمولاً فرق دارد. در PMS علائم بیشتر در چند روز آخر قبل از پریود پررنگ میشود. در PMDD علائم اغلب زودتر شروع میشود (میتواند از ۷ تا ۱۰ روز قبل از پریود آغاز شود) اما نکته مهم این است که با شروع خونریزی بهسرعت کاهش مییابد و معمولاً طی چند روز اولِ پریود کاملاً از بین میرود (برخلاف افسردگی که دائمی است).
درمان PMDD و PMS؛ از روشهای ساده تا درمانهای تخصصی
برای انتخاب درمان، اول باید شدت علائم را درست بشناسیم. بعضی افراد با چند تغییر کوچک بهتر میشوند و بعضیها نیاز به دارو یا پیگیری تخصصی دارند. در این بخش چند روش درمان را معرفی میکنیم تا بدانید از کجا شروع کنید و چه زمانی باید سراغ گزینههای جدیتر بروید.
۱. سبک زندگی اگر علائم خفیف تا متوسط باشد، همین بخش میتواند بیشترین اثر را داشته باشد. ورزش هوازی منظم، خواب مرتب و پایین آوردن فشار عصبی معمولاً کمک میکند شدت علائم کمتر شود. کم کردن کافئین، الکل و سیگار هم در بعضی افراد حس زودرنجی، بیخوابی و تپش قلب را کمتر میکند.
۲. داروها برای علائم شدید اگر علائم آنقدر شدید است که کار، درس یا رابطهها را مختل میکند نشانه PMDD ، بهتر است خوددرمانی نکنید و به پزشک مراجعه کنید تا درمانهای دارویی (مانند مهارکنندههای بازجذب سروتونین یا تنظیمکنندههای هورمونی) را تجویز کند. البته در کنار درمان اصلی، اگر مشکل شما اسپاسم و دردهای موضعی در پایین شکم یا کمر است، میتوانید از گزینههای موضعی مثل رول پیاماس کنورت کمک بگیرید. این رول را روی پوست خشکِ ناحیه پایین شکم، کمر یا رانها میمالند و در صورت نیاز میشود دوباره استفاده کرد.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره محصول رول پیاماس کنورت، به وبسایت ارکیدلایف مراجعه کنید. همچنین در صورت نیاز به راهنمایی یا دریافت اطلاعات تکمیلی، کارشناسان ما همواره آماده پاسخگویی به شما هستند.
۳. تغذیه و عادتهای روزمره برای نفخ و احساس سنگینی، کاهش نمک و شیرینی در روزهای نزدیک پریود میتواند نتیجه بدهد. آب کافی، غذای سبک و وعدههای کوچک هم کمک میکند معده آرامتر باشد. اگر هوس غذایی شدید دارید، بهتر است به جای حذف کامل، انتخابهای کمقندتر و پرپروتئین داشته باشید تا افت انرژی کمتر شود.
۴. تکنیکهای آرامسازی وقتی اضطراب، تنش یا عصبانیت قبل از پریود بالا میرود، تمرینهای کوتاه روزانه میتواند شدت واکنشها را کمتر کند. مدیتیشن، ذهنآگاهی یا یوگا اگر منظم انجام شود، معمولاً خواب را هم بهتر میکند.
۵. درمانهای تخصصی برای موارد مقاوم اگر علائم خیلی شدید است و با راههای معمول بهتر نمیشود، پزشک ممکن است سراغ درمانهای قویتر برود. یکی از این گزینهها داروهایی است که به آنها آگونیست GnRH میگویند. این داروها به زبان ساده، برای مدتی پیامهای هورمونی بدن را کم میکنند تا تخمدان کمتر کار کند و نوسان هورمونها پایین بیاید. جراحی هم فقط در شرایط خیلی خاص مطرح میشود. وقتی روشهای دیگر جواب نداده و علائم بسیار شدید است و زندگی روزمره فرد را به هم ریخته، پزشک درباره آن صحبت میکند.
از کجا بفهمم مشکل من PMS است یا PMDD؟
هیچ آزمایش خون قطعی برای تشخیص وجود ندارد. بهترین کار این است که علائمتان را هر روز، حداقل در دو سیکل قاعدگی پشت سر هم یادداشت کنید:
- هر روز حال روحی، خواب، اشتها و دردها را یادداشت کنید.
- شدت هر علامت را با ۰ تا ۳ مشخص کنید.
- بنویسید آن روز چه چیزی مختل شد؛ کار، درس، خانه، یا رابطه.
- تاریخ شروع خونریزی را دقیق ثبت کنید.
این یادداشتها کمک میکند فرق PMS و PMDD روشنتر شود، الگوی علائم دیده شود و بیماریهای مشابه هم بررسی شود. بعضی مشکلات علائم نزدیک دارند یا قبل از پریود بدتر میشوند؛ مثل افسردگی، اضطراب، دوقطبی، میگرن، سندرم روده تحریکپذیر و دوره نزدیک یائسگی. اگر نشانهها در تمام ماه ادامه دارد، احتمال این علتها بیشتر میشود.
جمعبندی
در این مطلب به مقایسه PMS و PMDD پرداختیم. اگر علائم قبل از پریود سبک است و با چند تغییر بهتر میشود، معمولاً PMS مطرح است. اگر شدت علائم خلقی بالاست و چند روز از ماه زندگی شما را مختل میکند، بهتر است PMDD بررسی شود. دانستن تفاوت PMS و PMDD و ثبت دقیق علائم در دو چرخه قاعدگی، مسیر تشخیص را روشن میکند. اگر مطمئن نیستید علائم شما به کدام نزدیک است، همین ثبت روزانه و صحبت با پزشک میتواند خیالتان را راحت کند.