تب همراه با نوتروپنی

تب همراه با نوتروپنی وضعیت پزشکی مهمی است که زمانی رخ می‌دهد که تعداد نوتروفیل‌ها (نوعی گلبول سفید خون که برای مبارزه با عفونت‌ها ضروری است) در بدن کاهش یابد و هم‌زمان فرد دچار تب شود. این شرایط بیشتر در بیمارانی دیده می‌شود که تحت شیمی‌درمانی برای سرطان هستند یا داروهایی مصرف می‌کنند که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کند. تب همراه با نوتروپنی به مراقبت فوری نیاز دارد؛ زیرا ممکن است نشانه‌ای از یک عفونت خطرناک باشد که بدن به‌دلیل ضعف سیستم ایمنی نمی‌تواند با آن مقابله کند.

نوتروپنی زمانی اتفاق می‌افتد که مغز استخوان تولید نوتروفیل‌ها را کاهش دهد یا این سلول‌ها در بدن از بین بروند. زمانی که شمار نوتروفیل‌ها کم می‌شود (معمولاً کمتر از 500 سلول در هر میکرولیتر)، بدن نمی‌تواند به‌درستی با میکروب‌ها و عفونت‌ها مبارزه کند. بنابراین، یک عفونت ساده ممکن است به‌سرعت پیشرفت کند و خطرناک شود.

علت‌های رایج عبارت‌اند از:

شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی در بیماران سرطانی

بیماری‌های خونی (مانند لوسمی)

مصرف بعضی داروها (داروهای سرکوب‌کننده ایمنی و…)

بیماری‌های مادرزادی نادر که باعث نقص ایمنی می‌شوند.

علامت اصلی تب همراه با نوتروپنی همان‌طور که از نامش پیداست، «تب» است. ممکن است به‌دلیل ضعف سیستم ایمنی، علائم عفونت نیز به‌صورت معمول ظاهر نشود. خیلی وقت‌ها فرد ممکن است فقط تب داشته باشد و علامت دیگری در ابتدا وجود نداشته باشد. نشانه‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • تب بیشتر از 38 درجه سانتی‌گراد (به‌خصوص اگر بیشتر از یک ساعت ادامه یابد.)
  • لرز، تعریق
  • ضعف یا خستگی شدید
  • درد در ناحیه خاصی از بدن (مثل گلو، شکم، پشت)
  • سرفه، تنگی نفس
  • زخم‌های دهانی یا گلو
  • اسهال یا درد شکم

عواملی که احتمال بروز تب همراه با نوتروپنی را افزایش می‌دهند، عبارت‌اند از:

  • نوع شیمی‌درمانی دریافتی (به‌خصوص داروهای خاص)
  • سابقه کاهش نوتروفیل در دوره‌های قبلی
  • سن بالا
  • وضعیت عملکردی ضعیف
  • وجود عفونت هم‌زمان با درمان
  • ابتلا به سرطان‌های خونی (مانند لوسمی، لنفوم)
  • تغذیه نامناسب یا ضعف مزمن
  • ابتلا به بیماری‌های مزمن دیگر (مانند دیابت یا بیماری کلیوی)
  • زخم مخاطی یا زخم دهان که راه ورود میکروب‌ها را باز می‌کند.
  • تحلیل و سرکوب مغز استخوان
  • استفاده از کاتترهای وریدی (لاین‌های مرکزی)

اگر شما در معرض خطر تب همراه با نوتروپنی هستید، موارد زیر توصیه می‌شود:

  • رعایت بهداشت فردی: شست‌وشوی مرتب دست‌ها، استفاده از ضدعفونی‌کننده‌ها
  • پرهیز از حضور در مکان‌های شلوغ، به‌خصوص در دوران شیمی‌درمانی
  • پرهیز از مصرف غذاهای خام (مثل سبزی یا گوشت نپخته)
  • کنترل دمای بدن به‌طور روزانه در دوران خطر
  • دریافت آنتی‌بیوتیک در بیماران پرخطر (افرادی که نوتروپنی آن‌ها بیش از ٧ روز طول بکشد.)
  • استفاده از داروهای تقویت‌کننده گلبول سفید مانند G-CSF (درصورت تجویز پزشک)
  • واکسیناسیون مناسب (مثلاً علیه آنفلوانزا)

درصورت مشاهده تب، به‌هیچ‌وجه خوددرمانی نکنید و سریعاً به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید.

برای تشخیص تب همراه با نوتروپنی، اقدامات زیر انجام می‌شود:

  • اندازه‌گیری دمای بدن با دماسنج
  • آزمایش خون برای شمارش نوتروفیل‌ها (CBC with differential)
  • کشت خون، ادرار، گلو یا سایر نواحی برای یافتن عامل عفونت
  • عکس‌برداری از قفسه سینه (درصورت مشاهده سرفه یا علائم تنفسی)
  • معاینه فیزیکی کامل توسط پزشک

گاهی هیچ نقطه مشخصی از عفونت پیدا نمی‌شود، ولی درمان شروع می‌شود؛ چون بدن بیمار ممکن است هنوز علامت هشداردهنده‌ای نشان ندهد.

درمان فوری برای تب همراه با نوتروپنی بسیار حیاتی است. اقدام سریع در ساعات اولیه پس از شروع تب می‌تواند جان بیمار را نجات دهد.

درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • تزریق داروهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی، مانند G-CSF با تجویز پزشک
  • مصرف سریع آنتی‌بیوتیک وسیع‌الطیف به‌صورت تزریقی (داخل وریدی)
  • بستری در بیمارستان (خصوصاً اگر شمار نوتروفیل‌ها بسیار کم است.)
  • کنترل مداوم علائم حیاتی (فشارخون، ضربان قلب، سطح اکسیژن)
  • مصرف داروهای ضدقارچ یا ضدویروس درصورت نیاز

در کنار درمان، توجه به سبک زندگی سالم بسیار مهم است.

  • رژیم غذایی مناسب و پرپروتئین برای تقویت بدن
  • نوشیدن مایعات کافی برای حفظ سلامت بدن و ایمنی
  • استراحت کافی و پرهیز از خستگی‌های شدید
  • پرهیز از تماس با افراد بیمار یا مبتلا به عفونت
  • رعایت بهداشت دهان و دندان (استفاده از دهان‌شویه‌ها، مسواک نرم)
  • استفاده از ماسک در محیط‌های پرخطر یا هنگام حضور در مکان‌های شلوغ

همچنین توصیه می‌شود درباره علائم هشداردهنده و نحوه تماس با پزشک در موقعیت‌های اضطراری، آموزش‌های لازم را دریافت کنید.