لیکن پلان

لیکن پلان نوعی بیماری پوستی است که موجب بروز ضایعات در قسمت‌های مختلف بدن می‌شود.
لیکن پلان بیماری شایعی نیست و بیشتر در افراد میان‌سال بروز می‌کند.

مکانیسم دقیق این بیماری ناشناخته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد فعالیت سیستم ایمنی علیه سلول‌های پوستی باعث تحریک تولید پروتئین‌های دفاعی
و تغییر عملکرد ساختار سلول‌های پوست می‌شود. عوامل دیگری مانند داروها، هپاتیت C و بیماری کووید-19 نیز ممکن است در بروز این بیماری مؤثر باشند.

طیف علائم بیماری لیکن پلان گسترده است. شایع‌ترین تظاهر بیماری، بروز ضایعات برجسته پوستی بنفش‌رنگ همراه با خارش است.
مچ دست و پا محل‌های شایع این ضایعات است و ممکن است در اندازه‌های مختلف بروز کند. ضایعات پوستی لیکن پلان ممکن است به فرم تاول، لک و نازک ‌شدن پوست نیز ایجاد شود.
سایر محل‌های درگیری این بیماری عبارت‌اند از:

  • ناخن
  • پوست سر
  • دستگاه تناسلی
  • مخاط دهان و مری
  • گوش

با توجه به طیف وسیع علائم، عوامل مختلفی ممکن است خطر این بیماری را افزایش دهد.
عفونت‌ها، داروها، آسیب پوستی و مخاطی و مواد حساسیت‌زا ممکن است خطر بروز این بیماری را افزایش دهد.
لیکن پلان در بیماران مبتلا به هپاتیت C نیز شایع‌تر است.

علاوه‌بر اینکه مکانیسم بیماری لیکن پلان به‌درستی شناخته نشده است، تاکنون روش پیشگیری مؤثری برای جلوگیری از ابتلا به بیماری مطرح نشده است.
شناخت مناسب داروهای مصرفی، مراقبت صحیح از پوست، مخاط دهان و دستگاه تناسلی در برابر انواع آسیب‌ها و سایر عوامل خطرساز ممکن است در پیشگیری از ابتلا به این بیماری مؤثر باشد.
تشخیص سریع بیماری و کنترل مناسب آن از پیشرفت این بیماری پیشگیری می‌کند.

این بیماری براساس شرح‌حال، معاینه بالینی و شکل ضایعات تشخیص داده می‌شود.
هنگام شک به بیماری لیکن پلان، نمونه‌برداری از ضایعات به تشخیص قطعی این بیماری کمک می‌کند.

درمان این بیماری بنا به نوع، شدت و محل درگیری متفاوت است.
داروهای کورتیکواستروئید به‌صورت موضعی یا تزریق داخل ضایعه در خط اول درمان استفاده می‌شوند.
همچنین ممکن است از کورتیکواستروئید خوراکی و نوردرمانی برای کنترل این ضایعات استفاده شود.
سایر داروهایی که در این بیماری استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:

  • مشتقات رتینوئید مانند آسیترتین
  • متوترکسات
  • سیکلوسپورین
  • مایکوفنولات موفتیل
  • سولفاسالازین
  • هیدروکسی کلروکین
  • اپرمیلاست

بهبود سبک زندگی نقش مهمی در پیشگیری یا کنترل مناسب بیماری لیکن پلان دارد.
اگرچه این تغییرات بیماری را درمان نمی‌کند، به کاهش علائم و بهبود سلامت کلی کمک می‌کند.
برای بهبود سبک زندگی در افراد مبتلا به لیکن پلان، چند توصیه مهم وجود دارد که عبارت‌اند از:

  • پرهیز از عوامل تشدیدکننده بیماری، مانند آسیب‌های فیزیکی، خشکی پوست و سرما
  • مراقبت مداوم از پوست
  • رعایت رژیم غذایی سالم
  • ترک سیگار
  • کنترل فشارخون