سندرم نفروتیک

سندرم نفروتیک نوعی اختلال کلیوی است که باعث می‌شود بدن پروتئین زیادی را از طریق ادرار دفع کند. بیماری‌هایی که به رگ‌های خونی در کلیه‌ها آسیب می‌رسانند، باعث بروز این سندرم می‌شوند.

سندرم نفروتیک معمولاً بر اثر آسیب به گلومرول‌ها، که توده‌ رگ‌های خونی کوچک در کلیه‌ها هستند، ایجاد می‌شود. این رگ‌های خونی مواد زائد و آب اضافی خون را فیلتر می‌کنند. این وضعیت باعث ایجاد تورم، به‌ویژه در پاها می‌شود و خطر سایر مشکلات سلامتی را افزایش می‌دهد.

سندرم نفروتیک معمولاً بر اثر آسیب به گلومرول‌ها، که توده‌ رگ‌های خونی کوچک در کلیه‌ها هستند، ایجاد می‌شود.

گلومرول‌ها خون را هنگام عبور از کلیه‌ها فیلتر می‌کنند و موادی را که بدن به آن نیاز دارد، از موادی که نیاز ندارد، جدا می‌کنند. گلومرول‌های سالم مانع از ورود پروتئین خون (عمدتاً آلبومین) -که برای حفظ مقدار مناسب مایع در بدن لازم است- به ادرار می‌شود. هنگامی که گلومرول‌ها آسیب می‌بینند، اجازه می‌دهند پروتئین خون بیش از حد از بدن خارج شود که منجر به سندرم نفروتیک می‌شود.

علائم و نشانه‌های سندرم نفروتیک عبارت‌اند از:

  • تورم شدید، به‌ویژه در اطراف چشم، مچ پا و پا
  • ادرار کف‌آلود به‌علت وجود پروتئین اضافی در ادرار
  • افزایش وزن به‌دلیل احتباس مایعات
  • خستگی
  • از دست دادن اشتها

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به سندرم نفروتیک را افزایش دهند، عبارت‌اند از:

شرایط پزشکی که منجر به آسیب به کلیه‌ها می‌شود. برخی بیماری‌ها و شرایط، خطر ابتلا به سندرم نفروتیک را افزایش می‌دهند؛ مانند دیابت، لوپوس، آمیلوئیدوز و سایر بیماری‌های کلیوی.

داروهای خاص: داروهایی که ممکن است باعث سندرم نفروتیک شوند، عبارت‌اند از: داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن، ناپروکس و …) و آنتی‌بیوتیک‌ها.

عفونت‌های خاص: عفونت‌هایی که خطر ابتلا به سندرم نفروتیک را افزایش می‌دهند عبارت‌اند از: HIV، هپاتیت B، هپاتیت C و مالاریا.

همه علل سندرم نفروتیک قابل پیشگیری نیستند. برای جلوگیری از آسیب به گلومرول می‌توان راهکارهای زیر را به‌کار برد:

  • اطمینان از کنترل فشارخون درصورت ابتلا به پرفشاری خون
  • اطمینان از کنترل قند خون درصورت ابتلا به دیابت
  • واکسیناسیون علیه عفونت‌های ویروسی رایج
  • مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها مطابق با تجویز پزشک و عدم قطع آن‌ها پیش از تکمیل دوره درمانی

آزمایش‌ها و روش‌های تشخیص سندرم نفروتیک عبارت‌اند از:

آزمایش ادرار: آزمایش ادرار ناهنجاری‌هایی مانند مقادیر زیاد پروتئین را در ادرار نشان می‌دهد.

آزمایش خون: آزمایش خون به‌طورکلی سطوح پایین پروتئین آلبومین و کاهش سطح پروتئین خون را نشان می‌دهد. از دست دادن آلبومین اغلب با افزایش کلسترول خون و تری گلیسیرید همراه است. سطح کراتینین و نیتروژن اوره در خون نیز ممکن است برای ارزیابی عملکرد کلی کلیه اندازه‌گیری شود.

بیوپسی کلیه: پزشک ممکن است برداشتن نمونه کوچکی از بافت کلیه را برای آزمایش توصیه کند. در طول بیوپسی کلیه، یک سوزن از طریق پوست وارد کلیه می‌شود. سپس بافت کلیه جمع‌آوری و برای آزمایش به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

درمان سندرم نفروتیک شامل درمان شرایط پزشکی‌ای است که ممکن است باعث بروز این سندرم شده باشد. پزشک ممکن است مصرف داروها و تغییراتی را در رژیم غذایی بیمار توصیه کند تا به کنترل علائم و نشانه‌ها یا درمان عوارض سندرم نفروتیک کمک کند.

این داروها شامل موارد زیر می‌شود:

  • داروهای فشارخون: داروهایی به‌نام مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین، علاوه‌بر کاهش فشارخون،میزان پروتئین آزادشده در ادرار را نیز کاهش می‌دهند. داروهای این دسته شامل لیزینوپریل، کاپتوپریل و انالاپریل هستند.
  • داروهای مسدودکننده گیرنده آنژیوتانسین: گروه دیگری از داروها که مشابه با دسته قبل عمل می‌کنند، شامل لوزارتان و والزارتان هستند.
  • مدرها: این داروها به کنترل ورم کمک می‌کنند و باعث افزایش خروج مایعات از کلیه‌ها می‌شوند. داروهای مدر معمولاً شامل فروزماید هستند. سایر داروها شامل اسپیرونولاکتون و تیازیدها مانند هیدروکلروتیازید یا متولازون هستند.
  • داروهای کاهش‌دهنده کلسترول: استاتین‌ها مانند آتورواستاتین، روزوواستاتین و … به کاهش سطح کلسترول کمک می‌کنند.
  • داروهای رقیق‌کننده خون (آنتی‌کوآگولانت‌ها): این داروها ممکن است برای کاهش توانایی خون در لخته شدن تجویز شوند؛ به‌ویژه اگر بیمار دچار لخته خون شده‌ باشد. آنتی‌کوآگولانت‌ها، داروهایی مانند هپارین، وارفارین، دابیگاتران، آپیکسابان و ریواروکسابان هستند.
  • داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی: داروهای کنترل‌کننده سیستم ایمنی، مانند کورتیکواستروئیدها، می‌توانند التهاب همراه با برخی از شرایطی را که ممکن است باعث سندرم نفروتیک شوند، کاهش دهند. داروهایی نظیر ریتوکسی‌مب، سیکلوسپورین و سیکلوفوسفامید برای این منظور تجویز می‌شوند.

رژیم غذایی برای مدیریت سندرم نفروتیک مهم است. پزشک ممکن است بیمار را به متخصص تغذیه ارجاع دهد و توصیه کند بیمار این موارد را رعایت کند:

  • محدود کردن میزان نمک مصرفی به‌منظور جلوگیری از تورم و کنترل فشارخون
  • مصرف مایعات کمتر به‌منظور کاهش تورم
  • رژیم غذایی حاوی مقدار کمتر چربی اشباع‌شده و کلسترول
  • مصرف منابع پروتئین گیاهی

توجه: اگرچه ابتلا به سندرم نفروتیک باعث از دست دادن پروتئین در ادرار می‌شود، خوردن پروتئین اضافی توصیه نمی‌شود. رژیم غذایی با پروتئین زیاد ممکن است سندرم نفروتیک را بدتر کند.