ادم ماکولا ناشی از انسداد ورید شبکیه

ادم ماکولا (مرکز شبکیه) ناشی از انسداد ورید شبکیه یکی از علل کاهش بینایی در افراد است. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که یکی از وریدهای اصلی شبکیه مسدود شود که منجر به نشت مایعات و ایجاد تورم در ماکولا می‌شود.

انسداد ممکن است بر اثر لخته شدن خون، ضخیم شدن دیواره عروق یا سایر عوامل ایجاد شود که منجر به کاهش یا توقف جریان خون در ورید شبکیه می‌شود. به‌دلیل عدم تخلیه مؤثر خون، فشار در مویرگ‌های شبکیه افزایش می‌یابد که موجب آسیب به دیواره عروق می‌شود. افزایش فشار باعث افزایش نفوذپذیری عروق و ورود پلاسما و سلول‌های خونی به فضای شبکیه می‌شود که منجر به تورم ماکولا و اختلال در عملکرد سلول‌های گیرنده نور می‌شود. در پاسخ به کاهش اکسیژن‌رسانی، فاکتورهای رشد عروقی فعال می‌شوند و عروق خونی جدید و غیرطبیعی ایجاد می‌کنند که این عروق شکننده هستند و باعث خون‌ریزی بیشتر و تشدید تورم شبکیه می‌شوند. در نهایت تجمع مایعات در ماکولا منجر به اختلال در انتقال نور و در نتیجه کاهش بینایی می‌شود.

  • تاری دید: کاهش تدریجی دید مرکزی و عدم وضوح تصاویر در مرکز میدان بینایی
  • کاهش وضوح رنگ‌ها: کم‌رنگ‌تر یا تغییریافته به‌نظر رسیدن رنگ‌ها
  • دید موج‌دار: خمیده دیده شدن خطوط صاف
  • نقاط تار یا لکه‌های سیاه در میدان دید: ناشی از نشت خون و مایعات به شبکیه
  • دیابت: آسیب به عروق خونی و افزایش خطر انسداد ورید شبکیه
  • فشار خون بالا: یکی از مهم‌ترین عوامل انسداد وریدهای شبکیه
  • بیماری‌های قلبی-عروقی: افزایش خطر انسداد عروقی و کاهش خون‌رسانی به شبکیه
  • کلسترول بالا: انسداد عروق و کاهش خون‌رسانی به شبکیه
  • سیگار کشیدن: تنگ شدن عروق خونی و افزایش خطر انسداد وریدهای شبکیه به‌دلیل نیکوتین
  • سن زیاد: افزایش احتمال بروز انسداد ورید شبکیه با افزایش سن
  • کنترل قند خون، کلسترول و فشار خون در محدوده طبیعی
  • ورزش منظم و فعالیت بدنی برای کمک به بهبود گردش خون و کاهش التهاب
  • ترک سیگار برای کاهش آسیب‌های عروقی
  • معاینات منظم چشمی به‌منظور تشخیص زودهنگام و کاهش عوارض بیماری
  • بررسی شبکیه با افتالموسکوپ (ابزاری برای معاینه چشم) برای مشاهده خون‌ریزی یا تورم
  • تصویربرداری OCT (نوعی تصویربرداری غیرتهاجمی چشمی) برای اندازه‌گیری ضخامت شبکیه و شدت ادم ماکولا
  • آنژیوگرافی چشم با تزریق ماده رنگی برای بررسی جریان خون در عروق شبکیه

درمان این بیماری شامل روش‌های دارویی و غیردارویی است که هدف آن‌ کاهش التهاب، تخلیه مایعات و جلوگیری از آسیب دائمی شبکیه است.

* درمان‌های دارویی

  • تزریق داخل چشمی داروهای مهارکننده فاکتور رشد عروقی (مانند افلیبرسپت و بواسیزومب) که نشت مایعات از عروق آسیب‌دیده را کاهش می‌دهد و از ایجاد عروق خونی غیرطبیعی جلوگیری می‌کند. از مزایای این تزریق کاهش سریع ادم ماکولا، بهبود بینایی و جلوگیری از پیشرفت بیماری است.
  • تزریق داخل چشمی کورتیکواستروئیدها، التهاب و نشت عروقی را کاهش می‌دهد و از تجمع مایعات در ماکولا جلوگیری می‌کند.

* درمان‌های غیردارویی

  • لیزر فوتوکوآگولاسیون: در این روش از نوعی لیزر برای سوزاندن رگ‌های نشت‌کننده و کاهش ادم ماکولا استفاده می‌شود. از معایب این روش می‌توان به تأثیر محدود در موارد پیشرفته بیماری و احتمال آسیب به شبکیه اشاره کرد.
  • جراحی ویترکتومی: در موارد شدید، زمانی که خون‌ریزی یا تغییرات ساختاری شبکیه وجود داشته باشد، جراحی ویترکتومی انجام می‌شود. در این روش، زجاجیه (مایع ژل‌مانند داخل چشم) برداشته و با مواد مخصوص دیگر جایگزین می‌شود.

* درمان‌های حمایتی و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای

  • کنترل فشار خون، قند خون و چربی خون
  • ترک سیگار
  • ورزش و فعالیت بدنی منظم

با رعایت این نکات، بیماران می‌توانند کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند و از بدتر شدن بیماری‌ جلوگیری کنند.