اگر داخل دهان یا روی زبان یک برجستگی ریز، زبر یا شبیه گلکلم دیدهاید، اولین سوال معمولاً این است که «این HPV دهانی است یا خیر؟» واقعیت این است که خیلی از عفونتهای HPV در دهان بیعلامت میمانند و خود فرد متوجه نمیشود، اما گاهی ضایعه ایجاد میشود و نگرانی را بالا میبرد. بیشتر انواع HPV دهانی قبل از اینکه مشکلی برای سلامتی ایجاد کنند، از بین میروند .. چون خیلی از عفونتهای HPV در دهان بیعلامت هستند، ممکن است دیر متوجه شوید. به همین دلیل مهم است بدانید کدام نشانهها جدیترند، چه زمانی باید معاینه شوید و چه درمانهایی برای شما مناسب است.
HPV دهانی چیست و چه علائمی دارد؟
HPV دهانی زمانی ایجاد میشود که بعضی تیپهای ویروس HPV وارد مخاط دهان یا گلو شوند و ضایعههایی کوچک روی لب، داخل دهان، زبان یا حلق بسازند. با این حال ممکن است تکی یا خوشهای باشند و ظاهرشان از یک برجستگی ساده تا حالت گلکلمی تغییر کند. نکته مهم این است که خیلی از افراد هیچ علامت واضحی ندارند و همین باعث میشود احتمال انتقال ویروس به بقیه افراد وجود داشته باشد.
علائم و نشانههای زگیل دهانی:
- برجستگیهای کوچک، سفت یا کمی زبر داخل دهان
- ضایعههای صاف یا کمی برآمده، گاهی شبیه گلکلم
- رنگ سفید، صورتی، قرمز یا همرنگ مخاط دهان
- ایجاد ضایعه روی لب، زبان، زیر زبان، سقف دهان، کام نرم یا حلق
- احساس گیر کردن چیزی در گلو یا ناراحتی موقع بلع (اگر ضایعه نزدیک حلق باشد)
انواع درمان زگیل دهانی
درمان به محل ضایعه، اندازه آن و وضعیت ایمنی بدن بستگی دارد. در خیلی از افراد، بدن طی زمان ویروس را پاک میکند، اما اگر ضایعه باقی بماند یا باعث آزار شود، پزشک روی خود ضایعه درمان انجام میدهد. در این بخش انواع درمان زگیل دهانی را بررسی میکنیم:
1. پیگیری و مراقبت (وقتی ضایعه کوچک و بیعلامت است)
اگر ضایعه کوچک است، رشد نمیکند و علامت ندارد، پزشک ممکن است فعلاً فقط معاینه دورهای را پیشنهاد کند. دلیلش این است که بسیاری از عفونتهای HPV دهانی طی حدود ۱ تا ۲ سال توسط سیستم ایمنی کنترل میشوند. در این مدت، سیگار و الکل میتوانند روند بهبود را کند کنند، پس کنار گذاشتنشان مهم است.
2. برداشتن ضایعه با جراحی
وقتی ضایعه بزرگ و همراه خونریزی باشد یا مزاحم بلع یا صحبت شود، جراحی مطرح میشود. پزشک ضایعه را برمیدارد و اگر لازم باشد برای بررسی آزمایشگاهی میفرستد. ممکن است چند روز درد، التهاب یا در بعضی نواحی جای زخم باقی بماند، بهخصوص اگر ضایعه عمیق یا وسیع باشد.
3. کرایوتراپی (فریز با نیتروژن مایع)
در این روش، پزشک ضایعه را با نیتروژن مایع منجمد میکند تا سلولهای آن از بین بروند. این روش معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود. اگر ضایعه بزرگ باشد یا چند ضایعه کنار هم دیده شود، ممکن است به بیش از یک جلسه نیاز داشته باشید. بعد از فریز، احتمال تورم، سوزش یا تاول سطحی وجود دارد.
4. تزریق اینترفرون alfa-2B
این روش در بعضی شرایط و با نظر پزشک انجام میشود، مخصوصاً وقتی ضایعهها برگشتی باشند یا بدن به درمانهای دیگر جواب خوبی ندهد. اینترفرون داروی تزریقی است و باید دقیق و طبق برنامه مصرف شود. اگر بیماریهای زمینهای مثل مشکلات قلبی-ریوی، بیماریهای خودایمنی، مشکلات کبد و کلیه، اختلالات خونی، دیابت، بیماری تیروئید یا بارداری و شیردهی دارید، باید قبل از شروع درمان به پزشک بگویید.
5. درمانهای موضعی
داروهای موضعی برای ضایعات دهانی معمولاً نتیجه خاصی ندارند، چون هم دسترسی به ضایعه همیشه راحت نیست و هم مخاط دهان حساس است و سریع تحریک میشود. به همین دلیل، در زگیل تناسلی دهانی بیشتر سراغ روشهای برداشت ضایعه میروند و این روش کمتر توصیه میشود.
نکته: اگر در بررسیها ضایعه پیشسرطانی یا سرطان اوروفارنکس مطرح شود، درمان به محل و مرحله بیماری بستگی دارد و ممکن است جراحی، پرتودرمانی، شیمیدرمانی یا ترکیبی از اینها باشد.
برای کم کردن احتمال ابتلا به تیپهای پرخطر عامل سرطان، واکسن پاپیلوگارد گزینه بسیار مهمی است؛ اما توجه داشته باشید که این واکسن روی تیپهای کمخطر (عامل زگیل) اثر مستقیم ندارد.
راهکارهای تخصصی و نکات مهم درباره زگیل دهانی
ارکیدلایف، به عنوان مرکز تخصصی حمایت از بیمار، با هدف پشتیبانی، افزایش آگاهی و اطلاعرسانی صحیح در زمینه مصرف بهینه داروها فعالیت میکند. این واحد با بهرهگیری از کارشناسان مجرب و دلسوز، به صورت ۲۴ ساعته آماده پاسخگویی به سوالات، دغدغهها و نیازهای مصرفکنندگان واکسن پاپیلوگارد است. در ادامه، چند راهکار تخصصی برای پیگیری درست و کم کردن نگرانیهای مربوط به ضایعههای شبیه زگیل دهانی پیشنهاد میشود:
- اگر ضایعهای شبیه زگیل دهانی دیدید، زمان شروع و محل دقیقش را یادداشت کنید.
- ضایعه را دستکاری نکنید. کندن یا فشار دادن، زخم و التهاب ایجاد میکند.
- اگر ضایعه بیشتر از ۲ هفته ماند یا تعدادش زیاد شد، برای معاینه بروید.
- اگر سختی بلع، گرفتگی صدا، درد گوش ماندگار، توده گردن، خونریزی دهان یا سرفه خونی داشتید، مراجعه را عقب نیندازید.
- اگر پزشک نمونهبرداری پیشنهاد داد، انجامش را عقب نیندازید تا نوع ضایعه دقیق مشخص شود.
- تا وقتی ضایعه فعال است، رابطه دهانی و بوسیدن را محدود کنید، چون ریسک انتقال بالا میرود.
- سیگار و الکل را کنار بگذارید، چون مخاط دهان را آسیبپذیر میکنند.
- اگر تا امروز واکسن HPV نزدهاید، برنامه واکسیناسیون را با پزشک هماهنگ کنید و همه دوزها را کامل بزنید.
- بعد از درمان، پیگیری را منظم انجام دهید و اگر ضایعه برگشت یا ضایعه جدید دیدید، زودتر ویزیت شوید.
جمعبندی
در بیشتر موارد، زگیل دهانی خطر جدی ایجاد نمیکند و با پیگیری درست قابل کنترل است. با این حال چون تشخیص دقیق همیشه با نگاه ممکن نیست، ضایعهای که بیش از دو هفته بماند یا بزرگتر شود باید معاینه شود. درمانها معمولاً روی خود ضایعه انجام میشوند و بعد از درمان هم پیگیری منظم مهم است تا اگر ضایعه برگشت یا علامت هشدار دیده شد، سریع رسیدگی شود. با رعایت نکات پیشگیرانه در رابطه، ترک سیگار و الکل، مراقبت از سلامت دهان و واکسیناسیون کامل HPV، احتمال ابتلا و برگشت کمتر میشود.