زخم و جای زخم چیزی است که تقریباً همه تجربهاش میکنند. در یک مطالعهی بینالمللی روی بیش از یازده هزار نفر، تقریباً نیمی از بزرگسالان گفتهاند دستکم یک رد زخم روی بدنشان دارند و هر سال حدود صد میلیون نفر در دنیا بهدلیل جراحی یا آسیب، جای زخم تازه پیدا میکنند. در این میان، سفید شدن جای زخم یکی از رایجترین تغییرهاست؛ تغییری که ممکن است ماهها یا حتی سالها باقی بماند. به همین دلیل خیلیها میپرسند که چطور میشود این سفیدی را کمتر کرد و آیا سفید شدن جای زخم نشانهی مشکل است یا بخشی از روند طبیعی ترمیم؟
در ادامه، از روشهای مراقبتی گرفته تا محصولات تخصصی مثل کنورت را مرور میکنیم تا ببینیم چه چیزهایی واقعاً کمککننده خواهد بود.
سفید شدن جای زخم یعنی چه؟
وقتی از سفیدی جای زخم حرف میزنیم، ممکن است دربارهی دو حالت کاملاً متفاوت صحبت کنیم:
۱. لایهی سفید روی زخم تازه در زخمهای تازه، گاهی سطح زخم با لایهای سفید یا مایل به زرد پوشیده میشود. این لایه در بیشتر موارد بخشی از روند طبیعی ترمیم است و از سلولهای مرده و پروتئین تشکیل شده است. اگر بوی بد، درد یا ترشح غلیظ وجود نداشته باشد، معمولاً جای نگرانی نیست. اما اگر زخم دردناک و بدبو شود یا قرمزی اطراف آن زیاد باشد، باید حتماً پزشک آن را بررسی کند تا احتمال عفونت رد شود.
۲. سفیدی جای زخم پس از بهبودی کامل گاهی زخم کاملاً خوب میشود اما رنگ آن روشنتر از پوست اطراف باقی میماند. این وضعیت به دلیل کاهش سلولهای تولیدکننده رنگ پوست است. وقتی پوست جدید تشکیل میشود ولی مقدار رنگدانهاش کمتر از قبل باشد، آن ناحیه سفید یا کمرنگ به نظر میرسد.
چرا جای زخم سفید میشود؟
پوست برای ترمیم آسیب، کلاژن جدید میسازد تا زخم را ببندد. این بافت جدید از نظر رنگ و بافت با پوست اطراف فرق دارد. چند عامل در سفید شدن نقش دارند:
· عمق زخم: هرچه آسیب عمیقتر باشد، احتمال از بین رفتن سلولهای رنگساز بیشتر است.
· آفتاب: پوست جدید در برابر نور خورشید آسیبپذیر است و بدون محافظت، تفاوت رنگش با پوست اطراف نمایانتر خواهد شد.
· خشکی یا التهاب: پوست خشک و تحریکشده روند ترمیم کندتری دارد و احتمال باقی ماندن جای سفید در آن بیشتر است.
لایهی سفید روی زخم تازه: طبیعی یا خطرناک؟
دیدن لایهای سفید روی زخم تازه همیشه نشانهی عفونت نیست. اگر زخم تمیز باشد، بوی بد و درد نداشته باشد، این لایه معمولاً طبیعی است و به ترمیم پوست کمک میکند. اما اگر لایه ضخیم، بدبو یا همراه با ترشحات غلیظ باشد، احتمال عفونت وجود دارد و باید به پزشک مراجعه کرد. تمیز نگه داشتن زخم، استفاده از پمادهای ضدعفونیکننده و پانسمان تمیز، روند ترمیم را تسریع کرده و خطرات آن را کاهش میدهد.
آیا سفیدی جای زخم خودبهخود از بین میرود؟
در ماههای نخست پس از ترمیم، رنگ جای زخم هنوز ثابت نشده است. در بعضی افراد در طول شش تا دوازده ماه، رنگ پوست تا حدی یکنواختتر میشود، اما در اغلب موارد، سفیدی جای زخم باقی میماند. دلیلش هم این است که سلولهای تولیدکننده رنگ پوست (ملانوسیتها) در ناحیهی زخم از بین رفتهاند و پوست بهتنهایی قادر نیست آنها را دوباره بسازد. بنابراین درمانهای خانگی یا کرمهای معمولی نمیتوانند رنگ طبیعی را بهطور کامل برگردانند، ولی میتوانند ظاهر زخم را بهبود ببخشند.
روشهای ساده و غیرتهاجمی برای بهبود سفیدی جای زخم
بیشتر درمانها از مراقبتهای خانگی آغاز میشوند و رعایت چند نکته ساده، تفاوت زیادی در این مراقبتها ایجاد خواهد کرد:
· محافظت در برابر آفتاب پوست جدید بسیار حساس است و نبود رنگدانه آن را در برابر آفتاب آسیبپذیرتر کرده است. تابش خورشید هم لایه سفید روی زخم را بیشتر نمایان میکند، هم ممکن است تغییر رنگ آن را تشدید کند. استفاده از ضدآفتاب با SPF بالا یا پوشاندن محل زخم در فضای باز ضروری است.
· رطوبترسانی روزانه پوست خشک، زبر و سفت میشود و ظاهر جای زخم را برجستهتر نشان میدهد. کرمهای مرطوبکنندهی ترمیمی با حفظ رطوبت، بافت پوست را نرم کرده و انعطافپذیریاش را بالا میبرند.
· سیلیکون ورقها و ژلهای سیلیکونی سالهاست در کلینیکهای پوست برای ترمیم جای زخم استفاده میشوند. سیلیکون رطوبت پوست را حفظ میکند و مانع ضخیم شدن یا سفت شدن بافت میشود. هرچند روی رنگ سفید اثر مستقیم ندارد، اما با تاثیراتش روی بافت پوست، سفیدی را کمتر نشان میدهد.
کرمهای ترمیمی مخصوص جای زخم
کرمهایی مانند کرم کنورت فیداولترا بر پایهی سیلیکون ساخته شدهاند و حاوی ترکیباتی مانند CBD طبیعی، ویتامینها و آنتیاکسیدان هستند. این مواد به بازسازی پوست، صافتر شدن بافت و هماهنگی رنگ محل زخم با پوست یاری میرسانند.
استفادهی مداوم از چنین کرمهایی، بهویژه در ماههای اول پس از بهبود زخم، میتواند تفاوت رنگ را کاهش داده و پوست را سالم نگه دارد. با این حال، هیچ کرمی نمیتواند جای زخم سفید را کاملاً همرنگ پوست کند، مگر آنکه درمانهای تخصصیتری نیز انجام شود.
درمانهای تخصصی برای سفید شدن جای زخم
اگر جای زخم بزرگ یا قدیمی باشد، پزشک ممکن است روشهای پیشرفتهتری را پیشنهاد دهد:
· لیزر: در روش لیزر فرکشنال، اشعه با تحریک بازسازی پوست، تولید کلاژن و مهاجرت سلولهای رنگساز را افزایش میدهد. پس از چند جلسه، رنگ زخم کمی به پوست اطراف نزدیکتر میشود.
· میکرونیدلینگ: این روش با ایجاد سوراخهای ریز در سطح پوست، موجب فعال شدن روند ترمیم طبیعی میشود. معمولاً چند جلسه درمان لازم است تا پوست ناحیهی سفید نرمتر و یکنواختتر شود.
· پیوند سلولهای رنگساز: در مواردی که سلولهای رنگساز کاملاً از بین رفتهاند، میتوان از پیوند ملانوسیتها یا گرافت پوستی بسیار ظریف استفاده کرد. این روشها زمانبرند ولی در برخی بیماران موفقیت بالایی دارند.
مراقبت عمومی و سبک زندگی
در کنار درمانهای پوستی، چند عادت ساده نیز به ترمیم کمک خواهد کرد:
· رژیم غذایی حاوی پروتئین، ویتامین C و ویتامین E روند ترمیم را تسریع میکنند.
· کندن زخم یا پوستهها سبب ایجاد زخمهای جدید و سفیدی بیشتر میشود.
· زخمهای تازه را تمیز و مرطوب نگه دارید.
· مصرف سیگار و الکل روند ترمیم را کند کرده و احتمال تغییر رنگ پوست را افزایش میدهد.
جمعبندی
سفید شدن جای زخم یعنی پوست در مرحلهی ترمیم، رنگدانهی کافی تولید نکرده است. این تغییر معمولاً دائمی است اما میتوان شدت آن را کم کرد. مراقبتهایی مثل استفادهی منظم از ضدآفتاب، حفظ رطوبت پوست، محصولات مبتنی بر سیلیکون و کرمهای ترمیمی مثل کرم کنورت فِید اولترا، به مرور ظاهر زخم را بهبود میدهند. در مواردی که سفیدی گسترده یا قدیمی باشد، روشهایی مثل لیزر یا میکرونیدلینگ زیر نظر متخصص کمککننده خواهد بود.
وقتی بخواهید دربارهی روشهای درمان تصمیم بگیرید، راهنماها و مشاورههای ارکیدلایف شما را قادر میسازد تا تصویر روشنی از گزینههای ایمن پیدا کنید و مراقبتی را انتخاب کنید که با نوع زخم و نوع پوست شما همخوان باشد.