سرطان پستان

سرطان پستان یکی از شایع‌ترین انواع سرطان در زنان است که در بافت‌های پستان، به‌ویژه در لوله‌های تولید شیر، شکل می‌گیرد. این بیماری در زنان و به‌صورت نادر، در مردان رخ می‌دهد. مراحل مختلف سرطان پستان اثرات مختلفی بر فرد می‌گذارد و ممکن است در دیگر قسمت‌های بدن نیز پخش شود.

سرطان پستان ناشی از تکثیر کنترل‌نشده سلول‌های غیرطبیعی در بافت پستان است. عوامل ژنتیکی و تغییرات در DNA سلولی ممکن است شروع‌کننده این تکثیر باشد. شرایط محیطی، عوامل هورمونی و روش زندگی نیز ممکن است در افزایش خطر نقش داشته باشد. برخی از این سرطان‌ها با جهش ژن‌های وراثتی مانند BRCA1 و BRCA2 مرتبط هستند.

  • وجود توده، سفتی یا برآمدگی در پستان یا نزدیک آن
  • تغییرات پوستی مانند چروک یا فرورفتگی در پوست پستان
  • تغییر شکل یا اندازه پستان
  • ترشحات غیرطبیعی از نوک سینه یا برگشت نوک پستان به داخل
  • درد یا ناراحتی مداوم در ناحیه پستان یا زیربغل

این علائم ممکن است در هر مرحله از بیماری متفاوت باشد و لزوماً به‌معنای وجود سرطان نیست، اما باید مورد معاینه پزشک قرار گیرد.

  • سن: احتمال بیشتر ابتلا با افزایش سن، بیشترین وقوع در زنان بزرگ‌تر از ۵۰ سال
  • ژنتیک: سابقه خانوادگی سرطان پستان (داشتن بستگان درجه یک با سابقه سرطان پستان)
  • سابقه شخصی سرطان پستان
  • سابقه پرتودرمانی قفسه سینه
  • جنسیت: زنان بیشتر در معرض خطر هستند. (تفاوت قابل توجه)
  • هورمون‌ها: شروع قاعدگی قبل از 12 سالگی یا یائسگی بعد از 55 سالگی
  • اولین حاملگی ≥ 30 سالگی یا عدم حاملگی
  • عوامل سبک زندگی: مصرف الکل، نداشتن فعالیت بدنی، رژیم غذایی نامناسب

تحقیقات نشان می‌دهند برخی از عوامل خطر قابل کنترل هستند و با تغییراتی در سبک زندگی می‌توان آن‌ها را کاهش داد.

  • شناسایی و کنترل عوامل خطر
  • غربالگری منظم: انجام ماموگرافی با توصیه پزشک
  • فعالیت بدنی: داشتن فعالیت بدنی منظم
  • رژیم غذایی سالم: مصرف میوه‌ها و سبزیجات، کاهش مصرف چربی‌های اشباع
  • پرهیز از مصرف الکل و دخانیات: کاهش مصرف مشروبات الکلی و ترک سیگار و دخانیات دیگر
  • مشاوره ژنتیک: درصورت وجود سابقه خانوادگی

این اقدامات به کاهش خطر ابتلا کمک می‌کنند، اما لزوماً از وقوع سرطان جلوگیری نمی‌کنند.

 

تشخیص سرطان پستان توسط پزشک و با استفاده از روش‌های مختلف انجام می‌شود؛ ازجمله:

  • معاینه بالینی: بررسی فیزیکی پستان و نواحی اطراف آن (غدد لنفاوی)
  • ماموگرافی: تصویربرداری رادیولوژیکی از بافت پستان برای شناسایی توده‌های مشکوک
  • سونوگرافی: استفاده از امواج صوتی برای بررسی دقیق‌تر توده‌های غیرعادی و تفکیک آن‌ها از کیست
  • بیوپسی: برداشتن نمونه‌ای از بافت برای بررسی دقیق‌تر
  • MRIدرصورت نیاز به تصویر دقیق‌تر از داخل بافت (روشی با حساسیت بیشتر و اختصاصیت کمتر)

درمان سرطان پستان به مرحله بیماری، ویژگی‌های بیولوژیک و شرایط فرد بستگی دارد و شامل روش‌های مختلفی می‌شود:

  • جراحی: برداشتن تومور و بافت اطراف یا برداشت کل پستان
  • پرتودرمانی: استفاده از اشعه برای از بین بردن سلول‌های سرطانی
  • شیمی‌درمانی: استفاده از داروهای قوی برای تخریب یا توقف رشد سلول‌های سرطانی
  • هورمون‌درمانی: برای انواع سرطانی که تحت تأثیر هورمون‌ها رشد می‌کنند.
  • داروهای هدفمند: داروهایی که به پروتئین یا ژن خاصی در سلول‌های سرطانی حمله می‌کنند.

هر بیمار ممکن است به یک یا ترکیبی از این روش‌ها نیاز داشته باشد. پزشکان متخصص با توجه به شرایط بیمار بهترین برنامه درمانی را طراحی می‌کنند.

علاوه بر درمان‌های پزشکی، تغییرات در سبک زندگی نیز به بهبود اثرات جانبی درمان و کیفیت زندگی کمک می‌کند. ازجمله:

  • تغذیه سالم: مصرف غذاهای غنی از مواد مغذی
  • فعالیت بدنی: انجام تمرینات ورزشی منظم و متناسب با توانایی؛ حتی ورزش‌های سبک نیز مؤثر هستند.
  • حمایت روانی و کاهش استرس: برخورداری از حمایت خانواده و گروه‌های پشتیبانی
  • ترک سیگار: پرهیز از دخانیات و محیط‌های آلوده به دود

رفتارهای سالم و مثبت به سازگاری بهتر با بیماری و درمان کمک می‌کند.