بیماری التهابی روده

بیماری التهابی روده (IBD) به مجموعه‌ای از بیماری‌های مزمن گفته می‌شود که معمولاً روده را تحت تأثیر قرار می‌دهند. شایع‌ترین بیماری‌های التهابی روده عبارت‌اند از:

  • کولیت اولسراتیو: این بیماری شامل التهاب و زخم در پوشش داخلی روده بزرگ و راست‌روده است.
  • بیماری کرون: در این بیماری پوشش داخلی دستگاه گوارش ملتهب می‌شود. بیماری کرون معمولاً روده کوچک را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما ممکن است روده بزرگ و دستگاه گوارش فوقانی را نیز درگیر کند.

علائم کولیت اولسراتیو و بیماری کرون معمولاً شامل درد شکم، اسهال، خون‌ریزی مقعدی، خستگی مفرط و کاهش وزن است.

علت دقیق بیماری التهابی روده هنوز ناشناخته است و احتمالاً عوامل متعددی در ایجاد آن نقش دارند. برخی از این عوامل عبارت‌اند از:

  • سیستم ایمنی: یکی از علل احتمالی، تغییر در عملکرد سیستم ایمنی است. هنگامی که سیستم ایمنی سعی می‌کند با یک ویروس یا باکتری مهاجم مبارزه کند، یک پاسخ ایمنی غیرمعمول باعث می‌شود سیستم ایمنی به سلول‌های دستگاه گوارش نیز حمله کند.
  • ژنتیک: داشتن سابقه خانوادگی ممکن است احتمال ابتلا به بیماری التهابی روده را افزایش دهد.
  • محرک‌های محیطی: محققان معتقدند عوامل محیطی ممکن است در ابتلا نقش داشته باشند؛ به‌ویژه عواملی که بر میکروبیوم روده تأثیر می‌گذارند. این عوامل ممکن است شامل موارد زیر باشد:

بزرگ شدن در محیط استریل در دوران کودکی

ابتلا به عفونت گوارشی در اوایل زندگی

تغذیه عمدتاً با شیشه شیر

علائم بیماری التهابی روده بسته به میزان التهاب و محل بروز آن متفاوت است. علائم ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشند.

فرد مبتلا به بیماری التهابی روده دوره‌های عود یا شعله‌وری و به‌دنبال آن دوره‌های بهبودی را تجربه می‌کند.

علائمی که بین بیماری کرون و کولیت اولسراتیو مشترک هستند، عبارت‌اند از:

  • اسهال
  • درد و گرفتگی شکم
  • وجود خون در مدفوع
  • از دست دادن اشتها
  • کاهش وزن
  • احساس خستگی مفرط

عوامل خطر برای بیماری التهابی روده شامل موارد زیر است:

  • ژنتیک: داشتن سابقه خانوادگی
  • داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی: این داروها ممکن است خطر ابتلا به بیماری التهابی روده را افزایش دهند یا بیماری را در افراد مبتلا تشدید کنند.

برای کمک به پیشگیری از تشدید بیماری التهابی روده، رعایت نکات زیر کمک‌کننده است:

  • اجتناب یا محدودیت مصرف مواد غذایی محرک: مانند غذاهای چرب و تند، نوشیدنی‌های کافئین‌دار، گازدار و الکلی.
  • استفاده منظم از داروها در کنار ویزیت منظم پزشک معالج: مصرف داروهای کنترل‌کننده طبق تجویز پزشک و خودداری از خوددرمانی

بیماری التهابی روده معمولاً به‌صورت شعله‌ور شدن ناگهانی علائم ظاهر می‌شود. بیشتر افراد مبتلا به IBD در سن ۳۵ سالگی یا کمتر تشخیص داده می‌شوند. یک پیک تشخیص دوم نیز در دهه ۶۰ زندگی وجود دارد.

ازآنجاکه علائم IBD با علائم چندین بیماری دیگر، ازجمله عفونت‌ها و سایر اختلالات سیستم گوارشی، همپوشانی دارد، پزشک ممکن است ترکیبی از موارد زیر را برای تأیید تشخیص توصیه کند:

  • شرح‌حال کامل پزشکی و خانوادگی و معاینه فیزیکی
  • اقدامات تشخیصی پزشکی: مانند کولونوسکوپی
  • آزمایش نمونه مدفوع
  • آزمایش خون

بهترین راه برای کنترل علائم و شعله‌وری بیماری التهابی روده، مصرف منظم داروهای تجویزی است. داروهایی که برای درمان بیماری التهابی روده استفاده می‌شوند، عبارت‌اند از:

  • آمینوسالیسیلات‌ها مانند مزالازین
  • کورتیکواستروئیدها: مانند بودزوناید

این‌ دسته از داروها معمولاً به‌صورت موقت و برای کنترل دوره شعله‌وری استفاده می‌شوند و سپس با کاهش دوز تدریجی قطع می‌شوند.

  • داروهای بیولوژیک مانند آدالیمومب و ودولیزومب
  • داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی خوراکی مانند اوزانیمود، توفاسیتینیب و اوپاداسیتینیب
  • جراحی: این روش ممکن است برای برداشتن یا گشاد کردن نواحی‌ای از روده که به‌شدت آسیب دیده‌اند، انجام شود. این روش معمولاً پس از عدم موفقیت سایر درمان‌ها در نظر گرفته می‌شود.

بهبود سبک زندگی به کنترل بهتر بیماری التهابی روده کمک می‌کند.

  • رژیم غذایی: شناسایی غذاها و نوشیدنی‌های محرک بیماری و اجتناب از آن‌ها
  • مدیریت استرس: تمرین تکنیک‌های آرامش‌بخش مانند مدیتیشن و یوگا
  • داشتن کیت اضطراری: حمل یک کیت اضطراری با لباس زیر یدکی، پدهای بهداشتی، دستمال توالت و دستمال مرطوب کودک باعث کاهش اضطراب در مواقع پیش‌بینی‌نشده می‌شود.