ویتیلیگو نوعی بیماری مزمن پوستی است که باعث از بین رفتن رنگدانههای پوست میشود. در نتیجه رنگ پوست در نواحی درگیر روشنتر میشود. این بیماری غیرمسری است و در افراد با هر رنگ پوستی ممکن است بروز کند، اما در افراد با پوست تیره بیشتر مشخص میشود. ویتیلیگو تهدیدکننده زندگی نیست، بااینحال تغییرات ظاهریای که ایجاد میکند، ممکن است باعث اضطراب، افسردگی و انزوای اجتماعی شود.
ویتیلیگو نوعی بیماری خودایمنی است که بر اثر ترکیبی از عوامل ایمنی، ژنتیکی و محیطی ایجاد میشود. در این بیماری، سیستم ایمنی بهاشتباه به سلولهایی که با تولید رنگدانهها باعث ایجاد رنگ پوست میشود، حمله میکند و منجر به از بین رفتن رنگ پوست در ناحیه درگیر میشود. برخی از محرکهای محیطی مانند استرس، آفتابسوختگی شدید، صدمه فیزیکی و تماس پوست با مواد شیمیایی خاص باعث ایجاد بیماری در افراد مستعد میشود.
دو نوع اصلی ویتیلیگو
شایعترین نوع است که حدود ۹۰٪ موارد را شامل میشود. لکههای سفید در این نوع معمولاً متقارن بوده و در هر دو طرف بدن (مانند هر دو دست یا هر دو چشم) ظاهر میشوند.
این نوع بیشتر در سنین پایین و کودکان دیده میشود. لکهها تنها در یک طرف بدن (مثلاً فقط یک دست یا یک سمت صورت) ظاهر شده و معمولاً سریعتر از نوع غیرسگمنتال پخش میشوند، اما پس از یک تا دو سال متوقف و پایدار میگردند.
ویتیلیگو معمولاً بهصورت مناطق رنگپریده یا روشن روی پوست تظاهر میکند. نواحی رنگپریده بهصورت لکههای کوچک روشن نمایان میشود. اندازهی لکهها بهمرور زمان ممکن است بزرگتر یا تعداد آنها بیشتر و منطقه وسیعتری از پوست درگیر شود. ویتیلیگو پوست نواحی مختلف را درگیر میکند، اما بیشتر پوست دست، ساعد، پا و صورت را درگیر میکند. علاوهبر پوست، نواحی مخاطی مانند داخل دهان یا ناحیه تناسلی نیز ممکن است درگیر شود. در برخی افراد قبل از ایجاد رنگپریدگی ممکن است در آن محل احساس خارش ایجاد شود. در برخی بیماران سفید شدن زودرس موها و تغییر رنگ شبکیه نیز ممکن است در نتیجه این بیماری اتفاق بیفتد.
در تعدادی از بیماران ممکن است رنگ پوست به حالت عادی برگردد. با اینحال احتمال عود بیماری در همان محل یا نقاط دیگر وجود دارد. برخی از اقدامات ممکن است به پیشگیری از عوارض ناشی از ویتیلیگو کمک کند.
تشخیص ویتیلیگو توسط پزشک متخصص و براساس علائم و نشانههای بیماری انجام میشود.
معاینه چشم برای بررسی درگیری چشمی ممکن است انجام شود.
ویتیلیگو نوعی بیماری مزمن و عودکننده است. اهداف درمانی شامل پیشگیری از گسترش ناحیه درگیر و بازگرداندن رنگدانههای ازدسترفته در محل لکههای رنگپریده پوست است. درمانهای فعلی ویتیلیگو مانع از ایجاد نقاط رنگپریده جدید یا عود بیماری نمیشود و پاسخ به درمان زمانبر است. میزان پاسخدهی ممکن است در بیماران و مناطق مختلف بدن متفاوت باشد.
درمان دارویی:
الف)در بیماری محدود و پایدار، کورتیکواستروئیدهای موضعی با قدرت متوسط تا زیاد یا مهارکنندههای موضعی کلسینورین بهعنوان درمان خط اول توصیه میشوند. در بیمارانی که به درمان موضعی پاسخ مناسب ندادهاند، یا در برخی بیماران واجد شرایط، روکسولیتینیب موضعی میتواند بهعنوان خط اول یا خط دوم مطرح شود. در درگیریهای موضعی مقاوم، فوتوتراپی هدفمند،PUVA (روشی که در آن از پسورالن بهصورت موضعی یا خوراکی همراه با اشعه UVA استفاده میشود تا به بازگشت رنگدانه در پوست کمک کند) و در موارد منتخب درمانهای جراحی/پیوندی گزینههای بعدی هستند .
ب) درگیری منتشر ولی محدود
اگر درگیری چند ناحیهای وجود داشته باشد و استفاده از درمان موضعی عملی نباشد، فوتوتراپی سراسری بدن درمان انتخابی است.
ج) بیماری سریعپیشرونده
در ویتیلیگوی غیرسگمنتال با پیشرفت سریع، کورتیکواستروئید خوراکی با دوز پایین و/یا فوتوتراپی برای تثبیت بیماری بهعنوان درمان خط اول مطرح هستند. کورتیکواستروئید خوراکی برای رنگدانه سازی مجدد بهتنهایی توصیه نمیشود، بلکه نقش اصلی آن متوقف کردن گسترش ضایعات است.
در ویتیلیگوی سگمنتال محدود، کورتیکواستروئیدهای موضعی، مهارکنندههای موضعی کلسینورین یا فوتوتراپی هدفمند بهعنوان درمان خط اول مطرح هستند .
بهبود سبک زندگی به کنترل بهتر علائم بیماری کمک میکند.
درصورت بروز علائم افسردگی، اضطراب، اختلال در خواب یا هرگونه مشکل روحی روانی که بهدلیل علائم ظاهری بیماری ایجاد میشود، کمک گرفتن از متخصص روانپزشکی یا تیم روانشناسی توصیه میشود.