آرتروز گردن چیست؟

گردن انسان از چندین استخوان کوچک به نام مهره تشکیل شده است که مانند یک ستون روی هم قرار گرفته‌اند. بین این استخوان‌ها، بالشتک‌هایی نرم به نام دیسک و غضروف‌هایی وجود دارند که مانند یک کمک‌فنر برای دفع ضربات عمل می‌کنند.

با افزایش سن، آب درون دیسک‌ها و مایع روان‌کننده مفاصل و غضروف‌ها به‌تدریج کاهش می‌یابند و خشک می‌شوند. به این روند طبیعیِ ساییدگی و تحلیل رفتن مفاصل گردن، بیماری آرتروز گردن می‌گویند. در این حالت، استخوان‌ها روی یکدیگر ساییده شده و بدن برای جبران این سایش و تلاش برای ثابت نگه‌داشتن مفصل، استخوان‌های اضافه‌ای به نام خارهای استخوانی می‌سازد که می‌توانند باعث درد و خشکی گردن شوند. این خارهای استخوانی در واقع واکنش دفاعی بدن برای جلوگیری از لقی مهره‌ها هستند؛ اما متأسفانه فضای مفصل را تنگ می‌کنند.

مهم‌ترین علائم آرتروز گردن که باید بشناسید

در بسیاری از افراد، آرتروز گردن ممکن است هیچ علامت خاصی نداشته باشد و فرد زندگی عادی خود را طی کند. اما در صورت بروز مشکل، شایع‌ترین نشانه‌ها عبارت‌اند از:

• خشکی و سفتی گردن: به‌خصوص صبح‌ها پس از بیدار شدن از خواب که حرکت دادن سر دشوار می‌شود و فرد احساس می‌کند گردنش قفل شده است.

آرتروز چیست؟ راهنمای جامع بیماری مفاصل؛ از علائم تا درمان را نیز بخوانید.

• صدای تق‌تق یا سایش: احساس ساییده شدن چیزی در گردن هنگام چرخاندن سر که شبیه به صدای خرد شدن شن است و به دلیل از بین رفتن غضروف‌های صاف و لغزنده ایجاد می‌شود.

• درد منتشرشونده: دردی که از گردن شروع شده و به سمت شانه‌ها، کتف‌ها یا پشت سر کشیده می‌شود و معمولاً با حرکت دادن سر یا نگاه کردن به بالا بدتر می‌شود.

• سردرد: دردهایی که بیشتر در ناحیه پشت سر (پایه جمجمه) احساس می‌شوند و ناشی از گرفتگی عضلات این ناحیه هستند که سعی دارند از مفاصل آسیب‌دیده گردن محافظت کنند.

چرا دست‌ها گزگز می‌کنند یا خواب می‌روند؟

یکی از سؤالات رایج بیماران این است که چرا با وجود مشکل در گردن، درد در دست‌ها احساس می‌شود. رشته‌های عصبی که به دست‌ها و انگشتان می‌روند، از میان سوراخ‌های کوچکی در مهره‌های گردن عبور می‌کنند. هنگامی که به دلیل آرتروز، فضای بین مهره‌ها تنگ می‌شود یا خارهای استخوانی رشد می‌کنند، این اعصاب تحت فشار قرار می‌گیرند (که در اصطلاح پزشکی به آن درد عصبی یا رادیکولوپاتی می‌گویند).

تفاوت آرتروز و پوکی استخوان؛ علائم، علل و روش‌های درمان را نیز بخوانید.

برای درک بهتر، این حالت را مانند پا گذاشتن روی یک شلنگ آب تصور کنید؛ این فشار باعث می‌شود پیام‌های عصبی به‌درستی منتقل نشده و شما احساس گزگز، سوزن‌سوزن شدن یا خواب‌رفتگی در بازوها و انگشتان دست خود داشته باشید. در واقع، منشأ اصلی مشکل در گردن است، اما علائم آن در طول مسیر عصب، یعنی در دست‌ها، خود را نشان می‌دهد.

خطرات آرتروز گردن

آرتروز گردن در بیشتر موارد یک روند فرسایشی قابل کنترل است، اما گاهی اوقات فشار بیش از حد به طناب اصلی نخاع وارد می‌شود که به مراقبت فوری پزشکی (اورژانس) نیاز دارد. طناب نخاعی مسیر اصلی انتقال پیام‌ها از مغز به کل بدن است و آسیب به آن بسیار جدی است. در صورت مشاهده علائم زیر، فوراً به پزشک متخصص مراجعه کنید:

آرتروز زانو چیست؟ علائم تا مراحل پیشرفت و روش های درمان را نیز بخوانید.

• از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع (بی‌اختیاری ناگهانی) که نشان‌دهنده فشار شدید و خطرناک بر نخاع است.

• ضعف شدید در دست‌ها به‌طوری‌ که در گرفتن اشیاء ساده یا بستن دکمه‌های لباس ناتوان شوید و وسایل به‌طور مکرر از دستتان بیفتد.

• اختلال در راه رفتن، از دست دادن تعادل یا احساس سنگینی شدید در پاها هنگام قدم برداشتن که نشان می‌دهد پیام‌های حرکتی مغز به‌درستی به پاها نمی‌رسند.

دلایل اصلی ابتلا به آرتروز گردن

 اگرچه آرتروز یک فرآیند مرتبط با افزایش سن است، اما عواملی وجود دارند که این روند را تسریع می‌کنند:

• سن: شایع‌ترین دلیل؛ بیشتر افراد بالای ۶۰ سال درجاتی از آرتروز گردن را دارند حتی اگر دردی نداشته باشند، زیرا مفاصل در طول سال‌ها کارکرد، دچار استهلاک طبیعی می‌شوند.

• فشار مداوم و وضعیت بدنی نامناسب: خم کردن طولانی‌مدت سر روی گوشی موبایل یا کامپیوتر که به آن سندرم گردن پیامکی نیز می‌گویند و فشار مضاعفی معادل چندین کیلوگرم به مهره‌های ظریف گردن وارد می‌کند.

• مشاغل پرخطر: کارهایی که نیاز به حرکات تکراری گردن یا بلند کردن اجسام سنگین دارند مانند نقاشی ساختمان یا رانندگی طولانی که باعث سایش زودرس مفاصل می‌شوند.

• آسیب‌های قبلی: تصادفات یا ضربه‌هایی که در گذشته به گردن وارد شده است و روند تخریب مفصل را زودتر آغاز می‌کنند، حتی اگر سال‌ها از زمان آن آسیب گذشته باشد.

آرتروز گردن چگونه درمان می‌شود؟

 هدف از درمان آرتروز گردن، بازگرداندن مفصل به حالت روز اول تولد نیست (زیرا از نظر علمی امکان‌پذیر نیست)، بلکه هدف اصلی تسکین درد، جلوگیری از آسیب دائمی به اعصاب و بازگرداندن توانایی‌های حرکتی برای انجام کارهای روزمره است. پزشکان معمولاً درمان را از روش‌های ساده‌تر و خانگی شروع کرده و در صورت نیاز به سراغ روش‌های پیشرفته‌تر می‌روند.

۱. تغییرات سبک زندگی و ورزش اصلاح وضعیت نشستن و استفاده از بالش‌های طبی استاندارد در هنگام خواب، اولین گام درمان است. استراحت کوتاه در فواصل کار با رایانه و انجام حرکات کششی ملایم، فشار را از روی مهره‌ها برمی‌دارد. همچنین، حفظ وزن مناسب می‌تواند به کاهش فشار کلی بر ستون فقرات کمک شایانی کند.

۲. فیزیوتراپی و درمان‌های فیزیکی یک متخصص فیزیوتراپی می‌تواند با آموزش ورزش‌های تقویتی، عضلات اطراف گردن را قدرتمند کند. عضلات قوی‌تر مانند یک محافظ عمل کرده و فشار را از روی مفاصل و اعصاب گردن برمی‌دارند. استفاده از کمپرس گرم (برای رفع اسپاسم و گرفتگی عضلات) و کمپرس سرد (برای کاهش التهاب و تورم) نیز بسیار مؤثر است. فیزیوتراپیست همچنین ممکن است از دستگاه‌های مخصوصی برای کاهش عمقی درد و التهاب استفاده کند.

3. جراحی این روش تنها به‌عنوان آخرین راهکار و زمانی پیشنهاد می‌شود که درمان‌های غیرجراحی بی‌اثر بوده و علائم عصبی خطرناک (مانند ضعف شدید دست‌ها یا فشار روی نخاع) در بیمار بروز کرده باشد. در عمل جراحی، پزشک تلاش می‌کند با برداشتن خارهای استخوانی یا بخش‌هایی از دیسک، فضای بیشتری برای اعصاب و نخاع ایجاد کند تا فشار از روی آن‌ها برداشته شود.

ارکیدلایف، به عنوان بزرگ‌ترین واحد حمایت از بیمار در ایران و با بیش از ۱۰ سال تجربه، از لحظه تجویز دارو تا ادامه مسیر درمان، همراه مصرف‌کنندگان داروهای تحت فروش شرکت ارکیدفارمد است. این مجموعه با تسهیل روند تهیه دارو، راهنمایی برای شروع درمان و پیگیری منظم ادامه آن، به بیماران کمک می‌کند تا مراحل درمانی خود را در کوتاه‌ترین زمان و با آسودگی خاطر بیشتری طی کنند. همچنین ارکیدلایف با انتشار جدیدترین مقالات و اخبار علمی مرتبط با حوزه دارو و درمان در وب‌سایت خود، بیماران را از آخرین دستاوردهای علمی و اطلاعات کاربردی و معتبر در زمینه سلامت بهره‌مند می‌سازد.

سؤالات پرتکرار