هلیکوباکتر پیلوری(H. pylori ) یک باکتری گرم منفی است که می‌تواند دیواره داخلی معده و قسمت ابتدایی روده (دوازدهه) را آلوده کند.
این باکتری به‌صورت گسترده در سراسر جهان شایع است و بسیاری از افراد ممکن است بدون آنکه بدانند مبتلا باشند.
باکتری هلیکوباکتر پیلوری می‌تواند عامل اصلی بسیاری از بیماری‌های گوارشی مزمن از جمله زخم معده و دوازدهه و التهاب معده (گاستریت) باشد همچنین در موارد خاص ریسک سرطان معده را افزایش دهد.
بیش از نیمی از مردم جهان ممکن است در طول زندگی خود به عفونت با هلیکوباکتر پیلوری مبتلا شوند. این باکتری در اکثر موارد از دوران کودکی وارد معده فرد می‌شود. در بسیاری از کشورها با شرایط بهداشتی مناسب، ابتلا در سن کودکی کاهش یافته است؛ اما در کشورهایی با بهداشت پایین‌تر، ابتلا در کودکی معمول‌تر است. این باکتری می تواند از طریق مایعات آلوده بدن مانند بزاق یا مدفوع از فرد آلوده به فرد دیگر منتقل شود.
این باکتری توانایی زنده ماندن در محیط اسیدی معده را دارد و با تولید آنزیم اوره‌آز (urease) اسید معده را تا حدی خنثی می‌کند تا خودش زنده بماند. پس از استقرار در مخاط معده یا دوازدهه، باکتری می‌تواند با ترشح سموم و آنزیم‌ها، مخاط محافظ را تخریب کند، این فرآیند باعث التهاب (گاستریت) می‌شود؛ اگر این التهاب مزمن شود، ممکن است به زخم گوارشی یا در بلندمدت به تغییرات پیش‌سرطانی معده منجر شود.
بسیاری از کسانی که عفونت هلیکوباکتر پیلوری دارند، هیچ علامتی ندارند.
وقتی علائم بروز می‌کنند، ممکن است شامل موارد زیر باشند:
اگر عفونت به زخم گوارشی منجر شود، ممکن است علائم شدیدتر یا عوارضی مثل خونریزی، سوراخ شدن دیواره معده، یا کم‌خونی ایجاد شود.
برخی شرایط و عوامل می‌توانند خطر ابتلا به هلیکوباکتر پیلوری را افزایش دهند:
چند راهکار برای کاهش خطر ابتلا به هلیکوباکتر پیلوری:
برای تشخیص عفونت هلیکوباکتر پیلوری روش‌های مختلفی وجود دارد:
درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری معمولاً شامل حداقل دو آنتی‌بیوتیک به‌صورت همزمان به همراه دارویی برای کاهش ترشح اسید معده است.
انتخاب آنتی بیوتیک مناسب با صلاحدید پزشک معالج و بر اساس مقاومت آنتی بیوتیکی منطقه می تواند متفاوت باشد؛ آنتی اسید های مورد استفاده در درمان این بیماری می توانند شامل داروهای P-CAB مثل وپرازان® یا داروهای دسته ی PPI باشند.
هدف از درمان، ریشه‌کنی باکتری است؛ خصوصاً اگر زخم گوارشی، التهاب مزمن یا ریسک بالای عوارض وجود دارد.
پس از درمان معمولاً از تست مجدد (مثلاً تست تنفسی یا مدفوع) برای اطمینان از حذف باکتری استفاده می‌شود.
توجه: در بسیاری از موارد که عفونت بدون علامت است و هیچ زخم یا مشکل گوارشی وجود ندارد، درمان فوری لازم نیست و تصمیم‌گیری در این زمینه با پزشک است.
برای آنکه پاسخ به درمان بهتر صورت گیرد و خطر عود کاهش یابد؛ بهتر است موارد زیر رعایت شود: