HPV یک ویروس شایع است و بیشتر از راه تماس جنسی منتقل میشود. بعضی تیپهای آن زگیل تناسلی ایجاد میکنند. بعضی تیپها با سرطانهایی مثل سرطان دهانه رحم و سرطان مقعد ارتباط دارند. واکسن HPV برای پیشگیری است و زگیل یا عفونتِ فعال را درمان نمیکند. با تزریق این واکسن، بدن قادر به شناسایی و مقابله با تیپهای خاص HPV میشود و احتمال ابتلا به بیماریهای مرتبط کاهش مییابد. در این راهنما نکات مهم و ضروری واکسن را میگوییم تا بدانید چه زمانی تزریق کنید و چه پیگیریهایی بعد از تزریق لازم است.
HPV چیست و تیپهای کمخطر و پرخطر کداماند؟
HPV یا ویروس پاپیلومای انسانی یک گروه بزرگ از ویروسهاست. بیشتر موارد از راه تماس جنسی منتقل میشود. خیلی از افراد در طول زندگی حداقل یک بار با HPV تماس پیدا میکنند، اما همه موارد به بیماریهای جدی ناشی از ابتلا به HPV مبتلا نمیشوند.
1. تیپهای کمخطر HPV
تیپهای کمخطر معمولاً سرطان ایجاد نمیکنند. این تیپها بیشتر باعث زگیل تناسلی میشوند. تیپهای ۶ و ۱۱ از شایعترین تیپهای ایجادکننده زگیل تناسلی هستند.
2. تیپهای پرخطر HPV
تیپهای پرخطر HPV ممکن است با گذشت زمان باعث تغییرات غیرطبیعی در سلولهای دهانه رحم یا نواحی تناسلی شوند. اگر این تغییرات پیگیری و درمان نشود، ممکن است در برخی افراد به ضایعات پیشسرطانی و سرطان تبدیل شود. تیپهای ۱۶ و ۱۸ از مهمترین تیپهای پرخطر هستند و تیپهای ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸ نیز در همین گروه قرار دارند. در صورت داشتن هرگونه سوال یا راهنمایی درباره بیماری یا تزریق واکسن به سایت تخصصی ارکید لایف سر بزنید.
انواع واکسنهای HPV و تفاوت آنها
واکسنهای HPV از نظر تعداد تیپهایی که پوشش میدهند، با هم فرق دارند. هرچه پوشش بیشتر باشد، احتمال محافظت در برابر تیپهای بیشتری از HPV بالاتر میرود. این تفاوت روی پیشگیری از زگیل تناسلی و بعضی سرطانهای مرتبط اثر دارد. انواع واکسنهای اچ پی وی عبارتند از:
1. دوظرفیتی
این واکسنها معمولاً تیپهای پرخطر ۱۶ و ۱۸ را پوشش میدهند. تمرکز اصلی آنها روی کاهش خطر ضایعات پیشسرطانی و سرطانهایی است که با این دو تیپ ارتباط دارند. اگر هدف شما بیشتر جنبه سرطانهای مرتبط باشد، این گروه مناسب است. پاپیلوگارد یک واکسن دوظرفیتی است و روی تیپهای ۱۶ و ۱۸ تمرکز دارد. این واکسن برای پیشگیری طراحی شده و زگیل یا عفونت فعال را درمان نمیکند.
2. چهار ظرفیتی
این نوع واکسنها تیپهای ۶، ۱۱، ۱۶ و ۱۸ را پوشش میدهند. تیپهای ۶ و ۱۱ بیشتر با زگیل تناسلی دیده میشوند و تیپهای ۱۶ و ۱۸ با خطر بالاتر سرطان ارتباط دارند. به همین دلیل این گروه هم روی زگیل اثر پیشگیرانه دارد و هم روی بخشی از سرطانهای مرتبط با HPV.
3. نه ظرفیتی
این واکسن پوشش گستردهتری دارد؛ ۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸. یعنی علاوه بر تیپهای مرتبط با زگیل، چند تیپ پرخطر دیگر را هم هدف میگیرد. برای کسانی که دنبال پوشش وسیعتر در برابر تیپهای پرخطر هستند، این گزینه بیشتر مطرح میشود.
چه کسانی باید واکسن HPV بزنند؟
هدف واکسن، پیشگیری از ابتلا به تیپهای مشخص HPV است. اثر واکسن زگیل تناسلی وقتی بیشتر است که تزریق قبل از شروع فعالیت جنسی انجام شود. این افراد میتوانند واکسن اچ پی وی بزنند:
با توجه به توصیه مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای ایالات متحده (CDC) واکسیناسیون در دختران و پسران میتواند از سن ۹ سالگی آغاز شود و بهترین زمان تزریق واکسن 11 تا 12 سالگی است. حداکثر اثربخشی واکسیناسیون HPV زمانی حاصل میشود که تمامی دوزهای واکسن پیش از اولین تماس جنسی تزریق شوند. با تزریق بهموقع واکسن، نوجوانان میتوانند پیش از هرگونه مواجهه با ویروس، محافظت شوند.
بهطورکلی واکسیناسیون HPV برای افراد تا پایان 26 سالگی توصیه میشود. بااینحال، تزریق واکسن تا ۴۵ سالگی نیز با توصیه پزشک امکانپذیر است.
اگر واکسن در سن پایین تزریق نشده باشد، در این بازه هنوز میتواند مفید باشد. شروع واکسن از ۱۵ سالگی به بعد معمولاً با برنامه سهدوز انجام میشود. اگر فرد قبلاً HPV گرفته باشد، واکسن HPV عفونت موجود را درمان نمیکند، اما ممکن است جلوی ابتلا به تیپهای دیگر را بگیرد.
بزرگسالان ۲۷ تا ۴۵ سال:
در این سن، تزریق واکسن برای همه لازم نیست. اگر احتمال رابطه جدید یا تغییر شریک جنسی وجود دارد، واکسن HPV باید انجام شود. اگر شریک جنسی ثابت دارید و احتمال تماس جدید کم است، معمولاً فایده واکسن کمتر میشود.
برنامه تزریق واکسن زگیل تناسلی
- در سنین 9 تا پایان 14 سالگی، ترزیق 2 دوز واکسن توصیه میشود. دوز دوم را میتوان در فواصل 6 تا 12 ماه بعد از دوز اول تزریق کرد.
- برای افراد در سنین 15 تا پایان 26 سالگی، ترزیق 3 دوز واکسن توصیه میشود. دوز دوم 1 تا 2 ماه و دوز سوم 6 ماه بعد از دوز اول تزریق میشود.
- افراد با سیستم ایمنی تضعیفشده، فارغ از سن، نیازمند تزریق 3 دوز واکسن هستند. دوز دوم 1 تا 2 ماه و دوز سوم 6 ماه بعد از دوز اول تزریق میشود.
برخی از بزرگسالان در بازه سنی ۲۷ تا ۴۵ سال ممکن است پس از مشاوره با پزشک خود و درصورتیکه واکسیناسیون کامل در سنین کمتر انجام نشده باشد، تصمیم به دریافت واکسن بگیرند. این افراد نیازمند تزریق 3 دوز واکسن هستند. دوز دوم 1 تا 2 ماه و دوز سوم 6 ماهبعد از دوز اول تزریق میشود.
نکات مهم درباره تزریق واکسن زگیل تناسلی
واکسن زگیل تناسلی برای پیشگیری از ابتلا به تیپهای مشخص HPV تزریق میشود و نقش درمانی برای زگیل یا عفونت فعال ندارد. برای تزریق واکسن و اینکه دوره آن درست و کامل انجام شود، به نکات زیر توجه کنید:
- بعد از تزریق، ۱۵ دقیقه در مرکز واکسیناسیون بمانید تا از نظر بروز عوارض احتمالی ناشی از تزریق واکسن پایش شوید.
- در صورت داشتن سابقه حساسیت شدید یا واکنشهای شدید به دوزهای قبلی واکسن، قبل از دریافت دوز بعدی با پزشک خود مشورت کنید.
- اگر تزریق یک نوبت از واکسن را فراموش کردید، بهطور معمول نیازی به شروع مجدد دوره واکسیناسیون نیست. برای تزریق دوزهای باقیمانده و تکمیل دوره واکسیناسیون در اولین فرصت ممکن با پزشک معالج مشورت شود.
- تزریق واکسن در دوران بارداری توصیه نمیشود. در صورت باردار شدن در طی دوره واکسیناسیون، تزریق دوزهای باقیمانده به بعد از اتمام بارداری موکول شود.
- در صورت داشتن تب یا بیماری با شدت متوسط تا شدید، تزریق واکسن را تا زمان بهبودی به تعویق بیندازید.
- پس از دریافت واکسن، غربالگریهای منظم دهانه رحم با استفاده از تست پاپ اسمیر و در صورت نیاز تست HPV، را مطابق با توصیه پزشک معالج در سنین مختلف، باید ادامه پیدا کند.
جمعبندی
در این راهنما، متوجه شدیم که ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) شامل تیپهای کمخطر و پرخطر است و واکسیناسیون بهمنظور پیشگیری از ابتلا به تیپهای مشخص انجام میشود. واکسن HPV قادر به درمان زگیل تناسلی یا عفونتهای فعال نیست، اما میتواند خطر ابتلا به زگیلهای تناسلی و سرطانهای ناشی از ابتلا به HPV را کاهش دهد، بهویژه اگر پیش از شروع فعالیت جنسی تزریق شود و دوره کامل واکسیناسیون انجام شود. پس از تزریق واکسن، لازم است اقدامات پیشگیرانه، تکمیل دوره واکسیناسیون و غربالگری منظم دهانه رحم به صورت روتین انجام شود تا ایمنیزایی واکسن بیشتر شود.