زاکآریا® (پمبرولیزومب) بهتنهایی یا بههمراه دیگر داروها برای درمان انواع خاصی از سرطان استفاده میشود؛ ازجمله:
پمبرولیزومب مـاده فعـال ایـن دارو اسـت کـه نوعی آنتـی بـادی مونوکلونال اسـت؛ نوعـی پروتئین کـه برای شناسـایی و اتصـال بـه یـک هدف خـاص در بدن طراحی شـده اسـت. پمبرولیزومب بـه پروتئیـن خاصـی بـهنـام گیرنـده مـرگ برنامه ریـزیشـده-1 (PD-1) متصل میشـود کـه فعالیـت سـلولهای T (نوعـی از گلبـولهای سـفید خون که بخشـی از سیسـتم ایمنی طبیعـی بـدن را تشـکیل میدهـد) را متوقـف میکند. بـا اتصـال بـه PD-1، پمبرولیزومب عملکـرد آن را مسـدود میکنـد و از خامـوش کـردن سـلولها جلوگیـری میکنـد. ایـن کار بـه افزایـش فعالیـت آن هـا در برابر سـلولهای سـرطانی کمـک میکند.
زاکآریا® برای درمان سرطان در بیمارستان یا کلینیک توسط پزشک مجرب تزریق میشود. دوز درمانی آن توسط پزشک معالج مشخص میشود. دوز توصیهشده زاکآریا® در بزرگسالان، 200 میلیگرم هر سه هفته یا 400 میلیگرم هر 6 هفته بهصورت تزریق داخل وریدی بهمدت 30 دقیقه است که تا زمان مشاهده مسمومیت غیرقابل قبول یا پیشرفت بیماری یا حداکثر تا ۲۴ ماه در بیمارانی که پیشرفت بیماری نداشتهاند، تجویز میشود.
دوز توصیهشده زاکآریا® در کودکان، ۲ میلیگرم بر کیلوگرم (حداکثر تا ۲۰۰ میلیگرم(، بهصورت تزریق داخل وریدی بهمدت 30 دقیقه هر 3 هفته یک بار است که تا زمان مشاهده مسمومیت غیرقابل قبول یا پیشرفت بیماری یا حداکثر تا ۲۴ ماه در بیمارانی که پیشرفت بیماری نداشتهاند، تجویز میشود.
هر دارو بهموازات اثرات درمانی ممکن است باعث بروز برخی از عوارض ناخواسته شود. اگرچه همه این عوارض در یک فرد دیده نمیشود.
شایعترین عوارضی که ممکن است داروی زاکآریا® ایجاد کند، عبارتاند از:
مصرف زاکآریا® در دوران بارداری توصیه نمیشود؛ مگر اینکه پزشک بهطور ویژه ای آن را تجویز کند.
درصورت بارداری، احتمال بارداری یا قصد باردار شدن، لازم است پیش از تزریق پمبرولیزومب پزشک معالج مطلع شود.
پمبرولیزومب ممکن است سبب آسیب یا حتی مرگ جنین شود. در طول درمان با این دارو، نوزاد نباید از شیر مادر تغذیه شود؛ احتمال انتقال پمبرولیزومب از طریق شیر مادر وجود دارد. اثر این دارو بر شیر مادر هنوز مشخص نشده است.
در طول درمان با پمبرولیزومب و حداقل 4 ماه پس از آخرین تزریق، باید از روشهای مؤثر پیشگیری از بارداری استفاده و از شیردهی اجتناب شود.
پیش از مصرف داروی زاکآریا®، درصورت وجود موارد زیر با پزشک معالج مشورت شود:
در چه مواردی داروی زاکآریا® نباید مصرف شود؟
از زاکآریا® استفاده نکنید، اگر:
به پمبرولیزومب یا هرکدام از اجزای فرمولاسیون حساسیت شدید دارید.
در طول مصرف داروی زاکآریا®، درصورت رخداد موارد زیر با پزشک معالج مشورت شود:
در زمان مصرف پمبرولیزومب، ممکن است دچار برخی عوارض جانبی جدی شوید و بهطور همزمان بیش از یک عارضه جانبی را تجربه کنید. پزشک ممکن است برای جلوگیری یا کاهش عوارض جانبی جدی، داروهایی تجویز کند. علاوهبر این، پزشک معالج ممکن است از تجویز دوز بعدی پمبرولیزومب اجتناب یا درمان با آن را متوقف کند.
درصورت مشاهده هریک از این عوارض جانبی، فوراً با پزشک معالج خود تماس بگیرید:
این عارضه در برخی از بیماران مصرفکننده پمبرولیزومب گزارش شده است. درصورت نداشتن علائم هشداردهنده (مانند تهوع، استفراغ، حساسیت به نور، مشکلات بینایی و …)، پزشک ممکن است استامینوفن ۵۰۰ میلیگرم هر ۴ تا ۶ ساعت توصیه کند. اگر سردرد شدید، مداوم یا همراه با علائم دیگر بود، باید به پزشک مراجعه شود.
کاهش اشتها یکی از عوارض بسیار شایع داروی پمبرولیزومب است. درصورتیکه کاهش اشتها بدون علائم هشداردهندهای مانند تب، خستگی شدید، کاهش وزن یا ضعف عمومی باشد، مصرف غذاهای پرکالری و کمحجم مانند نان، بیسکویت کمشکر، کره بادامزمینی، پوره سیبزمینی، تخممرغ و پنیر (درصورتیکه منعی برای مصرف این موارد غذایی ندارید) توصیه میشود. درصورت ادامه کاهش اشتها همراه با علائم دیگر، باید به پزشک مراجعه شود.
تهوع یکی از عوارض بسیار شایع داروی پمبرولیزومب است. قبل از تزریق، درصورت نیاز، پزشک ممکن است داروهای ضدتهوع تجویز کند. اگر تهوع شدید و غیرقابلکنترل باشد یا با درد، تب، خستگی یا ضعف همراه باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه شود. مصرف وعدههای غذایی سبک، در حجم کم و دفعات بیشتر و پرهیز از مصرف غذاهای چرب، پرادویه و سرخشده توصیه میشود.
یبوست در برخی بیماران مصرفکننده پمبرولیزومب گزارش شده است. درصورت نداشتن علائم هشداردهنده (مانند تغییر رنگ ادرار، تغییر وزن، افزایش تعریق، سردرد و …)، بیماران باید ابتدا رژیم غذایی خود را اصلاح کنند. مصرف فیبر، مایعات کافی و انجام فعالیت فیزیکی روزانه توصیه میشود. با مشورت پزشک میتوان پسیلیوم همراه با یک لیوان آب، شربت منیزیوم هیدروکساید یا شربت لاکتولوز مصرف کرد. اگر یبوست بیش از ۲ هفته طول کشید یا با علائم دیگر همراه شد، باید به پزشک مراجعه شود.
این عارضه در برخی از بیماران مصرفکننده پمبرولیزومب گزارش شده است. البته این ریزش مو موقتی است و پس از پایان درمان، رشد موها مجدداً آغاز میشود.
خیر؛ این دارو باید در بیمارستان یا مراکز درمانی مجهز تزریق شود.
مدتزمان درمان متفاوت است و به شرایط بیمار و نظر پزشک معالج بستگی دارد.
درصورت فراموش کردن تزریق، بیمار باید در اولین فرصت با پزشک معالج تماس بگیرد تا برنامه درمانی تنظیم شود.
قطع ناگهانی این دارو ممکن است باعث عود بیماری و کاهش اثربخشی درمان شود. بنابراین بیماران قبل از قطع دارو، باید حتماً با پزشک معالج خود مشورت کنند.
طبق توصیههای پزشکی، در طول درمان و حداقل ۴ ماه پس از آخرین دوز دارو، باید از بارداری جلوگیری کنید. بیماران باید قبل از اقدام به بارداری، حتماً با پزشک معالج خود مشورت کنند.
قبل از دریافت هر نوع واکسن در طول درمان، باید با پزشک معالج مشورت شود. واکسنهای زنده نباید در طول درمان با این دارو تزریق شوند.
هر دارو بهموازات اثرات درمانی خود ممکن است اثرات ناخواسته نیز ایجاد کند. مانند تمامی داروها، این دارو نیز ممکن است باعث ایجاد عوارض جانبی شود. با این وجود، عوارض جانبی در تمامی افراد دیده نمیشود. پزشک با در نظر گرفتن سود و زیان دارو، آن را تجویز کرده است. درصورت بروز هرگونه مشکل، بیماران میتوانند به صورت 24 ساعته با واحد ارکیدلایف در ارتباط باشند.